برچسب: نفقه

مقاله علمی با منبع : بررسی تطبیقی ویژگی حاکمان در نهج البلاغه و متون ادبی پارسی(باتکیه بر قابوس نامه و کلیله …

«… خردمندتر خلق آن است که از جنگ بپرهیزد، چون از آن مستغنی گردد و ضرورت نباشد که در جنگ
نفقه و مؤونت از نفس و جان باشد در دیگر کارها از مال و متاع و …»( منشی ،۱۳۸۶ ،۱۹۶).
«… خردمند اگرچه به زور و قوت خویش ثقت تمام دارد، تعرض عداوت و مناقشت جایز نشمرد و تکیه بر عدت و شوکت خویش روا نبندد» (همان، ۲۱۰).
ب). ضعیف نشمردن دشمن
مؤلف کلیلهودمنه معتقد است که خردمند هیچ گاه در جنگ شتاب و پیش دستی نمی کند و هیچ گاه دشمن را ضعیف و خوار نمی داند:
«… خردمند در جنگ شتاب و مسابقت و پیش دستی و مبادرت روا ندارد، و مباشرت خطرهای بزرگ به اختیار صواب نبیند. و تا ممکن گردد اصحاب رأی به مدارا و ملاطفت گردخصم درآیند، و دفع مناقشت به مجاملت اولی تر شناسد. دشمن ضعیف را خوار نشاید داشت که اگر از قوت و زور درماند به حیلت و مکر فتنه انگیزد»(همان، ۱۰۹-۱۱۰).
ج). اظهار عجز نکردن
پادشاه نباید اظهار ناتوانی کند زیرا باعث نابودی دیگر افراد و خود پادشاه می شود:
«صواب نمی بینم ملک را اظهار عجز، که آن مقدمه هلاک و داعی ضیاع ملک و نفس است» (همان، ۱۹۸).
د) . فرصت غنیمت شمردن حمله به دشمن ضعیف
نویسنده کلیلهودمنه براین نکته تأکید کرده که هرگاه دشمن را ضعیف و تهی دست دیدید باید حمله را شروع کنید و فرصت را غنیمت شمری که دیگر این فرصت پیش نیاید:
« و هر که دشمن را ضعیف و تنها دید درویش و تهی دست یافت و خویشتن را از او باز نرهاند بیش مجال نیابد و هر گز در آن نرسد و دشمن چون از آن ورطه بجست قوت گیرد و عدت سازد و به همه حال فرصتی جوید و بلائی رساند …» (همان ،۲۱۳).
البته در اینجا، دشمن کسی است که در دشمنی خود، ثابت قدم است و با نرمی و مدارا از دشمن خود دست برنداشته و در نتیجه این بند با بندهای قبل، جمع پذیر است.
ه). التفات نکردن به سخن دشمن
نصرالله منشی می گوید: هیچ گاه به سخن دشمن نباید توجه کرد:
«… خردمند به سخن دشمن التفات ننماید و زرق و شعوذه او را در ضمیر نگذارد و هر چه از دشمن دانا و مخالف داهی تلطّف فرموده پیش بیند در بدگمانی و خویشتن نگاه داشتن زیادت کند، و دامن از او بهتر در چیند چه اگر غفلتی ورزد و زخم گاهی خالی گذارد هر آینه کمین دشمن گشاده گردد و سپس از فوت فرصت و تعذر تدارک، پشیمانی دست نگیرد» (منشی ،۱۳۸۶ :۱۹۱).
و). ایجاد تفرقه بین دشمنان
مؤلف کلیلهودمنه میگوید که بین دشمن تفرقه باید انداخت و آنها را به دو گروه تقسیم کرد که باعث فراغ دل ما میشود:
«عاقل ظفر شمرد دشمنان را از یکدیگر جدا کردن و به نوعی میان ایشان دو گروهی افکندن که اختلاف کلمه خصمان موجب فراغ دل و نظام کار باشد» (همان، ۲۱۴).
دلیری دشمنان نیز از تفرقه بین مردم و لشکر است:
«… هیچ موجب دلیری خصم را و استعلای دشمن را چون نفرت مخلصان و تفرق کلمه لشکر و رعیت نیست» (همان: ۳۶۶).
ز). توجه به رأی ناصحان
پادشاه باید از خرد و اندیشه خیرخواهان استفاده کند.
«… پادشاهان را به رای ناصحان آن اغراض حاصل آید که به عدت بسیار و لشکر انبوه ممکن نباشد و رأی ملوک به مشاورت وزیران ناصح زیادت نور گیرد چنانکه آب دریا را به مدد جویها مادّت حاصل آید» (همان، ۱۹۷).
«… بر خردمند اندازه قوت و زور خود و مقدار مکیدت و رأی دشمن پوشیده نگردد و همیشه کارهای جانبین بر عقل عرضه می کند و در تقدیم و تأخیر آن به انصار و اعوان که امین و معتمد باشند رجوع می نماید. تا آنچه از مساعدت بخت و موافقت سعادت بدو رسیده باشد ضایع و متفرق شود. چه اقسام خیرات به دالّت نسب و جمال نتوان یافت، لکن به وسیلت عقل و شنودن نصایح ارباب تجربت و ممارست به دست آید» (منشی ،۱۳۸۶ :۱۹۷).
ح). نزدیکی به دشمن به قدر کفایت
نصرالله منشی می گوید که به دشمن نزدیک شدن به اندازهای باشد که خواسته هایت انجام شود:
«نزدیکی به دشمن آنقدر باید جست که حاجت خود بیابی و در آن غلو نشاید کرد که نفس تو خوار شود و دشمن را دلیری افزاید» (همان، ۲۸۰).
ط). درست اندیشی لازمه پیروزی
«بسیار کسان به اصابت رأی بر کارها پیروز آمدند که عقوبت و مکابره در امثال آن نتوان رسید»(همان: ۲۱۱).
ی). توجه نکردن پادشاه به پیامدهای ناگوار در روز جنگ
پادشاه در هنگام جنگ نباید به سبب عاقبت اندیشی خودرا دچارتردید و تزلزل کند:
«چه پادشاهان باید که روز جنگ و وقت نام و ننگ به عواقب کارها التفات ننماید و به هنگام نبرد مصالح حال و مآل را بی خطر شمرند»( همان،۱۹۳).
ک). جاسوس داشتن در دولت
پادشاه باید در همهی مراحل جاسوسی داشته باشد تا از حال دشمن خبردار شود:
«جاسوسان فرستیم و منهیان متواتر گردانیم و تفحص حال دشمن به جای آریم و معلوم کنیم که ایشان را به مصالحت میلی هست وبه خراج از ما خشنود شوند و ملاطفت ما را قبول و استقبال نمایند»(همان،۱۹۳).

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  jemo.ir  مراجعه نمایید.