برچسب: سیستم حسابداری

تحقیق دانشگاهی – طراحی سیستم بهای تمام شده مبتنی بر فعالیت در شرکت مادرتخصصی فرودگاههای کشور- …

طراحی و تدوین سیستم بهای تمام شده بر اساس اصول و مبانی ارائه شده که مورد تایید شرکت می با شد با در نظر گرفتن موارد ذیل پایه گذاری شده است.
شناخت فعالیت ها و فرآیندهای کاری شرکت از ابعاد مختلف
ویژگی های زمینه فعالیت، نوع و ترکیب خدمات
ساختار سازمانی شرکت
تعیین مراکز هزینه بر اساس نوع فعالیت و ساختار سازمانی
واحدهای سازمانی، سیستم های اطلاعاتی و عملیاتی تامین کننده اطلاعات پایه و مورد نیاز محاسبه بهای تمام شده ارائه خدمات فرودگاهی
گستره فعالیت، میزان تمرکز و عدم تمرکز فعالیت ها
اصول و استانداردهای پذیرفته شده حسابداری
شناسایی مبانی و فعالیت های مورد نیاز مرتبط با بهای تمام شده ارائه خدمات فرودگاهی
رفتار و گرایش هزینه ها از ابعاد مختلف (مستقیم، غیر مستقیم، ثابت و متغیر) در جهت هزینه یابی و محاسبه دقیق بهای تمام شده
عوامل هزینه بهای تمام شده خدمات فرودگاهی
محاسبه بهای تمام شده پروژه های ارائه خدمات به سایر فرودگاه ها و احداث تاسیسات و تجهیزات فرودگاهی و سایر دارائیهای ثابت و یا بهسازی تاسیسات موجود
محاسبه بهای تمام شده ارائه خدمات به تفکیک عوارض فرودگاهی، سایر خدمات فرودگاهی شامل اجاره اماکن خدمات رفاهی و … ارائه خدمات ناوبری و مهندسی الکترونیک با سایر فرودگاهها
تعیین جایگاه و ماموریت سیستم حسابداری بهای تمام شده در جهت تحقق اهداف سیستم اطلاعات مالی و حسابداری
طراحی سیستم حسابداری بهای تمام شده با تأکید بر نقش آن به عنوان بخشی از سیستم اطلاعات مالی و حسابداری
فعالیت های شرکت از دیدگاه حسابداری بهای تمام شده
هدف و موضوع فعالیت شرکت ساماندهی، ایجاد، اداره، نگهداری، توسعه و تجهیز و بهره برداری از فرودگاه های کشور، ایستگاه های ناوبری، ارتباطی و ارائه خدمات و فعالیت های جنبی هوانوردی و پروازی می باشد.
با توجه به شناخت به عمل آمده و اطلاعات جمع آوری شده از دیدگاه حسابداری بهای تمام شده مجموعه فعالیت های شرکت در چهار گروه کلی به شرح زیر تفکیک گردیده است.
فعالیت های عملیاتی
فعالیت های پشتیبانی عملیات
فعالیت های خدماتی
فعالیت های اداری و تشکیلاتی
فعالیت های عملیاتی
فعالیت های عملیاتی در زمینه ارائه خدمات پروازی به هواپیماهای عبوری از قلمرو هوایی کشور و ارئه خدمات فرودگاهی شامل ناوبری، نشست و برخاست، روشنایی باند، تاسیسات و خدمات فرودگاهی، پارکینگ و … برای نشست و برخاست هواپیما در فرودگاه ارائه سایر خدمات فرودگاهی شامل تسهیلات جهت مسافرین، واگذاری اماکن به صورت اجاره جهت فروشگاه، محل اداری، پارکینگ و نصب تابلو تبلیغاتی، خدمات رفاهی شامل آب و برق و تلفن و سایر تسهیلات و ارائه خدمات فنی الکترونیک و ناوبری به سایر فرودگاه های کشور می باشد.
امور مربوط به کنترل و هدایت پروازهای عبوری از قلمرو هوائی کشور و همچنین پروازهای داخلی و خارجی که در ارتفاع بیش از ۲۷۵۰۰ پایی پرواز و در فرودگاههای کشور نشست و برخاست می کنند با استفاده از تجهیزات و دستگاه های رادار از طریق اداره کنترل فضای کشور (سنتر) انجام می پذیرد. اطلاعات مربوط به مشخصات هواپیمائی و زمان و نقطه مرز ورودی و خروجی از طریق تماس خلبان هواپیما به سیستم های کامپیوتری انتقال و بهنگام صدور صورت حساب عوارض عبوری و تنظیم گزارشات لازم مورد استفاده قرار می گیرد.
در مورد پروازهای داخلی و خارجی، برنامه پروازهای شرکتهای هواپیمایی در دو دوره ۶ ماهه از طرف شرکت ها اعلام و به سیستم کامپیوتری اطلاعات پرواز انتقال یافته و بر این اساس در زمان پرواز خلبان به واحد توجیه خلبان (بریفینگ) مراجعه و نسبت به تحویل نقشه و تبادل اطلاعات پرواز اقدام و مراتب نیز به فرودگاه مقصد مخابره می شود. در برنامه توجیه خلبان مشخصات هواپیما، شناسه، مبدأ و مقصد پرواز، میزان سوخت، مسیر پرواز و تجهیزات مورد استفاده در هواپیما تعیین می گردد. برنامه پروازی شرکت های هواپیمایی داخلی و خارجی، پروازهای برنامه ای و همچنین پروازهای غیر برنامه ای که حسب مورد تعیین و اعلام می شود از طریق تلکس و اینترنت در اختیار اداره مراقبت پرواز قرار داده می شود.
هدایت هواپیما از محل پارکینگ به باند فرودگاه جهت انجام برخاست از طریق تماس برج مراقبت با خلبان و همکاری واحد ترافیک اداره مراقبت زمینی انجام می پذیرد.
هواپیما در مسیر پرواز تا شعاع ۷۰ مایلی (حدود ۱۰۰ کیلومتر) و تا ارتفاع حداکثر ۲۸۰۰۰ پا با برج کنترل فرودگاه در تماس بوده و پس از آن به فرودگاه بعدی واقع در مسیر واگذار می شود. قابل ذکر است علاوه بر کنترل محدوده فرودگاهی، عملیات پروازی در آسمان کشور از طریق مرکز سنتر نیز تحت کنترل و نظارت قرار دارد.
پروازهای ورودی پس از تقرب به محدوده برج کنترل فرودگاه و بر قراری تماس از طریق باند تعیین شده به زمین نشسته و به پارکینگ هدایت می شوند.
جهت هر پرواز که شامل ورودی و خروجی و محلی و عبوری می باشد، برگه ای موسوم به استریپ نوار شاخص پروازی از طریق دستگاه رادار تخصیص و نوع پرواز جهت شناسایی آسان با رنگ آبی (پروازهای خروجی) قرمز پروازهای ورودی و زرد پروازهای محلی یا عبوری مشخص می شود. در برگ استریپ اطلاعات و مشخصات هواپیما مبدأ و مقصد و محل های گزارش موقعیت هواپیما به برج کنترل، زمان تقریبی و واقعی ورود و خروج هواپیما از باند درج و نسخه ای از آن به صورت روزانه جهت صدور صورت حساب خدمات پروازی به مرکز کامپیوتر واحد بازرگانی ارسال می شود.
پشتیبانی عملیات
امور پشتیبانی عملیات شامل نصب و راه اندازی و تعمیرات و نگهداری سیستم ها و تجیزات رادار، کنترل مکالمات و ناوبری هواپیما به هنگام فرود و برخاستن از فرودگاه و سیستم های کنترل ورود و خروج مسافرین از ترمینال ها و سیستم های مخابراتی و ارتباطی و انتقال دیتا می باشد.
سیستم های الکترونیک مورد استفاده پس از نصب و راه اندازی در اختیار واحدهای استفاده کننده قرار گرفته و با توجه به حساسیت و نوع قطعات در مقاطع زمانی ۶ ماهه و سالانه با استفاده از دفترچه راهنمای تعمیرات و یا بر حسب مورد در طی سال با اعلام موارد خرابی توسط استفاده کنندگان تعمیرات لازم به عمل می آید.
بخش عمده خدمات فرودگاهی ارائه شده از طریق اداره مهندسی الکترونیک توسط پیمانکاران طرف قرارداد و تحت نظارت این اداره انجام می شود. اقلام مورد نیاز مصرف در انجام تعمیرات و نگهداری بر حسب مفاد قرارداد یا به عهده پیمانکار بوده و یا از طریق فرودگاه درخواست و تحویل می شود.
سایر خدمات فرودگاهی شامل نظارت بر سیستم های اعلام پرواز، شبکه سرور گذرنامه، روشنائی باند، سیستم های اطلاعات داخلی و شبکه تله تکست تلویزیون، نگهداری کامپیوترهای مورد استفاده در فرودگاه تلفن گویا ۱۹۹ و نظارت بر کار پیمانکاران نصب شبکه های فوق می باشد.
هماهنگی و صدور مجوز کلیه پروازهای مسافری، باری، تجاری، اختصاصی و داخی و خارجی از طریق واحد هماهنگی پرواز معاونت خدمات فرودگاهی انجام و اطلاعات پرواز پس از کنترل به سیستم کامپیوتری انتقال و مجوز پرواز صادر و به خلبان تحویل می شود. صدور مجوز پرواز با توجه به ظرفیت پذیرش مسافر در سالن های ترمینالها و امکانات پروازی به عمل می آید.
خدمات رسانی به مسافرین در داخل ترمینالها از طریق پیمانکاران طرف قرارداد و تحت نظارت اداره امور ترمینال ها انجام می پذیرد. از جمله این فعالیت ها امور نظافتی، اطلاعات مرکز تلفن، اطلاعات پرواز و تلفن گویا، باربری، خدمات درمانی، نمازخانه، هماهنگی پروازها و اماکن و دفاتر فروش بلیط و تاکسیرانی می باشد.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.

طراحی سیستم بهای تمام شده مبتنی بر فعالیت در شرکت مادرتخصصی فرودگاههای …

تحلیل محتوا: که جهت دسته بندی مفاهیم نظری و ادبیات تحقیق صورت می گیرد.
تجزیه و تحلیل سیستم: در طراحی سیستم هزینه یابی پیشنهادی در قلمرو تحت بررسی از این روش استفاده شده و شامل موارد زیر است.
وجود یا فقدان سیستم هزینه یا بی در واحد تحت بررسی
تعیین نقاط ضعف و قوت سیستم هزینه یا بی در واحد تحت بررسی
ارائه پیشنهاداتی در جهت بهبود سیستم هزینه یابی در قلمرو تحت بررسی و طراحی چارچوب کلی سیستم پیشنهادی
موضوع این پژوهش طراحی سیستم بهای تمام شده مبتنی بر فعالیت در شرکت مادر تخصصی فرودگاههای کشور می باشد.
در این پژوهش اهداف ذیل دنبال شده است.
تعیین وجود یا عدم وجود سیستم در قلمرو تحت بررسی
تعیین معایب و محاسن سیستم در قلمرو تحت بررسی
طراحی چارچوب کلی سیستم پیشنهادی
فصل چهارم
طراحی سیستم پیشنهادی
مقدمه
بیشتر مدیران در صنعت فرودگاهی معمولا چشم انداز مناسبی از مدیریت هزینه ها به عنوان یکی از فرآیندهای مهم و نوین سیستم حسابداری مدیریت در سازمان خود ندارند. اما شکی نیست که دسترسی به این اطلاعات یکی از ابزارهای مهم و استراتژیکی است که اطلاعات مفیدی را در دسترس مدیران جهت تصمیم گیری های متعدد قرار می دهد و با فراهم کردن بازخوردهای مناسب به آنها کمک می کند تا بر اساس آن بتوانند به پیشرفت بیشتر سازمان خود و حفظ آن در بازار شدید رقابتی دست یابند.
یکی فاکتور های عمده که به نوعی یک تهدید بالقوه برای شرکت محسوب می شود انحصار موجود در مدیریت و راهبری فرودگاههای کشور می باشد. این انحصار از یک طرف موجب عدم حضور رقیب در بازار هوانوردی کشور شده و از طرف دیگر موجب کم توجهی به سنجش کارآیی و اثر بخشی فعالیت های شرکت و فرودگاههای تحت مدیریت آن شده است. برای تبدیل این تهدید به فرصت بهبود مستمر و تحقق اهداف متعالی در حوزه فرودگاهی، شرکت فرودگاههای کشور نیاز دارد بداند هزینه خدمات مختلفی که ارائه می کنند به چه میزان می باشد و علاوه بر این اطلاع صحیح و کافی از اجزا هزینه ها و ساختار تشکیل دهنده آنها در سازمان خود داشته باشند. برای مدیران فرودگاهها و تصمیم گیرندگان صنعت فرودگاهی، دسترسی به اطلاعات مدیریت هزینه به عنوان یک ابزار کلیدی جهت تاثیرگذاری بر فعالیتهای شرکت و فراهم کردن ایده ها و افکار مناسب برای اداره کردن و مدیریت فعالیتهای فرودگاهی بسیار مهم و ضروری می باشد. این موضوع نه تنها بعنوان یک محرک اساسی بر مسائل مالی صنعت فرودگاهی تاثیر اساسی دارد، بلکه بر فرهنگ سازمانی و چگونگی ساز و کار آن نیز تاثیر معناداری خواهد داشت. برای این منظور اصل مدیریت هزینه به عنوان یکی از موضوعات جدید و حاضر در بین سازمانهای جهانی در صنعت فرودگاهی نیز بدلیل اینکه در این بازار انحصاری مشغول به فعالیت می باشد، باید مورد توجه جدی قرار گیرد.
چارچوبی که برای سیستم مدیریت هزینه در هر سازمانی وضع می شود باید این اطمینان را بطور دائم ایجاد کند که این سیستم می تواند استراتژیهای جاری سازمان را با فشارهای محیطی و موقعیتهای سازمانی تطبیق دهد. سازمانها و مدیران آنها نیاز دارند که بدانند چگونه می توانند با تصمیمات و فعالیتهای خود، ارزشهای موجود را حفظ نموده و ارزش افزوده جدیدی را در سازمان ایجاد کنند. مدیریت هزینه معیار و دیدگاه مناسبی است که می تواند به آنها در این روند کمک کند. اطلاعات مدیریت هزینه یک روش و متدولوژی را ایجاد می کند که به کمک آن مدیران وکارکنان درک می کنند تا تلاش و نیروی خود را بر روی چه اهدافی در سازمان متمرکز کنند تا بتواند آنها را به سمت اهداف تعیین کننده جهت سازمان آنها سوق دهد. برای این منظور شناخت نارساییها و ضعف سیستمهای موجود و از طرفی ویژگیهای فعالیت های ستاد شرکت فرودگاههای کشور نسبت به سایر بخشها جهت طراحی و دستیابی به یک سیستم هزینه یابی برتر، می تواند بسیار مفید و موثر باشد.
در این فصل با توجه به مفاهیم نظری مطرح شده در فصل سوم در خصوص چگونگی و مراحل بکارگیری سیستم ABC در محاسبه بهای تمام شده خدمات فرودگاهی و با توجه به ساختار و تشکیلات شرکت فرودگاههای کشور فرآیند طراحی سیستم موجود در چند مرحله انجام می گردد. در مرحله اول ضمن بررسی وضعیت سیستم هزینه یابی موجود شرح مختصری از طبقه بندی هزینه ها، روش هزینه یابی و اجزای بهای تمام شده ارائه شده است. در مرحله بعدی نقایص و نواقص سیستم موجود به اختصار عنوان می گردد و در ادامه ساختار و تشکیلات شرکت فرودگاههای کشور بررسی و ضمن توجه به مراکز هزینه تعریف شده در سیستم هزینه یابی فعلی سیستم پیشنهادی و مشخصات تفصیلی آن شرح داده می شود. با توجه شرح وظایف ستاد شرکت به عنوان بزرگترین مرکز انباشت هزینه های مشترک و سربار غیر مستقیم، بخشها و زیر مجموعه های تحت نظر حوزه مدیرعامل و هرکدام از معاونتهای شرکت بر حسب نمودار سازمانی آنها شناسایی می گردند. با استفاده از روش آنالیز فعالیت، کلیه فعالیتهای این بخشها تعیین شده و قسمتهایی که به نحوی در راستای خدمات ارائه شده در ستاد شرکت فرودگاههای کشور و فرودگاههای تحت مدیریت فعالیت می کنند، مشخص گردیده و از طریق تعیین و تعریف مبانی مناسب، هزینه های حوزه ستادی شرکت فرودگاههای کشور به اهداف هزینه تخصیص می یابد.
مراحل طراحی و بکارگیری سیستم پیشنهادی در شرکت فرودگاههای کشور
با توجه به اصول و مبانی سیستم ABC و مطالعات انجام شده در زمینه روشهای هزینه یابی و محاسبه بهای تمام شده خدمات و همچنین بررسیهای بعمل آمده در زمینه ساختار شرکت فرودگاه های کشور، مراحل طراحی و بکارگیری سیستم پیشنهادی در شرکت در قالب مراحل ذیل انجام گرفت که در ادامه تشریح می گردد.
مرحله اول: شناسایی وضعیت سیستم موجود از جنبه های مختلف. با توجه به اینکه اطلاعات سیستم پیشنهادی در سطح فرودگاههای کشور جمع آوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد، بنابراین برای جمع آوری اطلاعات نیاز به همکاری و استفاده از کارشناسان شرکت بود. برای این منظور ضمن مراجعه به کارشناسان و بررسی اسناد و اطلاعات مالی و حسابداری، بررسی خصوصیات مربوط به خدمات فرودگاهی و چگونگی ارائه این خدمات، اطلاعات لازم جمع آوری و مورد بررسی قرار گرفت.
مرحله دوم: تفکیک فعالیتهای عملیاتی از سایر فعالیتها. با توجه به اینکه ستاد فرودگاههای کشور علاوه بر عملیات هوانوردی که توسط مرکز کنترل فضای کشور انجام می شود سایر خدمات پشتیبانی و اداری تشکیلاتی جهت فرودگاههای کشور را بر عهده دارد، بنابراین در مرحله اول می بایست فعالیت های مختلف دسته بندی گردند. برای این منظور با توجه به ساختار و تشکیلا شرکت و چارت سازمانی به تجزیه و تحلیل مراکز هزینه تعریف شده در سیستم ستاد و فعالیت هایی که توسط آنها انجام می شود اقدام گردید. فعالیت های انجام شده توسط ستاد شرکت فرودگاههای کشور در سه دسته فعالیت های مرتبط با دسته محصولات، مرتبط با نگهداری محصولات و مرتبط با نگهداری کسب و کار دسته بندی شدند.
مرحله سوم: آنالیز فعالیت ها. با توجه به تنوع و تعدد وظایف تعریف شده در ستاد و به لحاظ ساختار مشترک بین بخشهای مختلف، در این مرحله بخشهایی که خدمات آنها بطور مشترک مربوط به فعالیتهای عملیاتی و غیر عملیاتی می گردید، مورد بررسی قرار گرفت تا فعالیتهایی که مربوط به عملیات است از سایر فعالیتها تفکیک و درصد آن نیز برآورد گردد. به عنوان مثال فعالیتها و خدمات مرکز کنترل فضای کشور مربوط به فعالیتهای ناوبری می گردد، بنابراین این بخش جزء بخشهای عملیاتی در نظر گرفته می شود. اما اداره کل تدارکات که فعالیتها و خدمات مربوط به کلیه واحدها اعم از عملیاتی و غیر عملیاتی را به صورت همزمان انجام می دهد، به عنوان یک بخش مشترک محسوب می گردد. بنابراین بخشی از خدمات آن مربوط به فعالیتهای عملیاتی و بخشی از خدمات نیز مربوط به فعالیتهای غیر عملیاتی می باشد که با آنالیز فعالیت این فعالیتها از یکدیگر تفکیک گردید.
مرحله چهارم: تفکیک فعالیتها و خدمات عملیاتی با توجه به هدف هزینه. از آنجا که هدف هزینه در این تحقیق تسهیم هزینه های سربار غیر مستقیم ستاد به هدف هزینه ستاد (مرکز کنترل و کلیه فرودگاههای کشور) می باشد بنابراین در این مرحله با توجه به نتایج مرحله قبل و در نظر گرفتن بخشهایی که به نحو مستقیم و غیر مستقیم در ارائه خدمت به اهداف هزینه ستاد نقش دارند، فعالیتهایی که در رابطه با هر کدام از اهداف هزینه می باشند همراه با درصد آن فعالیت مشخص گردید تا صرفا این فعالیتها به هدف هزینه تخصیص یابند. به عنوان مثال خدمات مرکز فعالیت ناوبری صرفاً مربوط هدایت هواپیما در فضای کشور بوده و بنابراین فعالیتها و هزینه های این مرکز فعالیت صرفا باید به هدف هزینه یعنی مرکز کنترل و کلیه فرودگاههای کشور تخصیص یابد.
مرحله پنجم: انتخاب مبنای تسهیم هزینه جهت تخصیص هزینه های هر مرکز فعالیت به هدف آن. در این مرحله برای تسهیم هزینه های هر مرکز فعالیت، یک مبنای تسهیم تعریف و مشخص گردید تا بر این اساس هزینه های ایجاد شده در هر کدام از مراکز فعالیت به هدف هزینه تخصیص یابد. به عنوان مثال مبنای تسهیم هزینه های مرکز فعالیت ناوبری بر اساس تعداد پروازهای انجام شده تسهیم می شود.
مرحله ششم: تسهیم هزینه های مربوط به ستاد (هزینه های سربار غیرمستقیم) به هرکدام از اهداف هزینه. در این مرحله با استفاده و بکارگیری مبناهای تسهیم هزینه که برای هر مرکز فعالیت تعریف گردید، هزینه های سربار غیر مستقیم به اهداف هزینه تخصیص می یابند. مثلا هزینه های معاونت عملیات فرودگاهی بر اساس تعداد پرواز در هر یک از اهداف هزینه تسهیم می گردد. بنابراین هدف هزینه برای تخصیص هزینه های این مرکز فعالیت مرکز کنترل و کلیه فرودگاههای کشور می باشد.
شناخت وضعیت موجود
هر چند مطالعه و طراحی سیستم هزینه یابی در شرکت فرودگاههای کشور سابقه کوتاهی دارد و سیستم موجود صرفا در مرحله مطالعات نظری و طراحی اولیه بسر می برد و تا کنون اجرایی نشده اما به لحاظ استفاده از مطالعات گذشته ضمن بررسی مستندات موجود هر چند به اختصار نقاط قوت و ضعف آن بررسی می گردد.
در این بخش روش موجود هزینه یابی، مراحل و چگونگی محاسبه بهای تمام شده ارائه خدمات فرودگاهی و پروژه های نصب و راه اندازی، توسعه و بهسازی تأسیسات و تجهیزات فرودگاهی و ارائه خدمات ناوبری و مهندسی الکترونیک در شرکت مادر تخصصی فرودگاه های کشور(سهامی خاص) تشریح می گردد.
سیستم حسابداری بهای تمام شده از مجموعه سیستم های جامع اطلاعات مالی و مدیریت، در رابطه با برنامه ریزی، کنترل فعالیت ها، تعیین استراتژیها (کوتاه مدت و بلند مدت) و تصمیم گیری در مورد آثار مالی فعالیت ها و فرآیند ارائه خدمات و اجرای پروژه های شرکت و ارائه خدمات به دیگران نقش مهمی ایفا نموده و وظایف و مأمورت های اساسی زیر را بعهده دارد.
جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات و هزینه های انجام پروژه های احداث و توسعه و بهسازی فرودگاه ها به تفکیک عوامل هزینه
تجزیه و تحلیل عوامل هزینه بهای تمام شده خدمات و ساخت تاسیسات و تجهیزات فرودگاهی
محاسبه و تعیین هزینه های غیر قابل جذب به بهای تمام شده انواع خدمات ناشی از عدم وجود جا و مکان پارک هواپیما و ظرفیت بلااستفاده و عدم کارایی برخی از مراکز هزینه با توجه به رفتار و گرایش هزینه ها
ایجاد مبانی و معیارهای لازم جهت کنترل فعالیت ها، سنجش مسئولیت ها و کارایی واحدهای عملیاتی و پشتیبانی عملیات و اتخاذ تصمیمات راهبردی
تنظیم اسناد حسابداری مربوط به بهای تمام شده ارائه خدمات فرودگاهی و پروژهای احداث و توسعه و بهسازی فرودگاه ها در مراحل مختلف
تهیه و ارائه گزارشات مربوط به بهای تمام شده ارائه خدمات فرودگاهی و پروژه های احداث و توسعه و بهسازی فرودگاه ها
ابتدا اصول و مبانی طراحی و تدوین سیستم حسابداری بهای تمام شده ارائه شده است و در ادامه فعالیت های شرکت از دیدگاه حسابداری بهای تمام شده، روش هزینه یابی و مراحل محاسبه بهای تمام شده ارائه خدمات فرودگاهی و پروژه های احداث و توسعه و بهسازی فرودگاه ها تشریح می گردد.
اصول و مبانی طراحی و تدوین سیستم حسابداری بهای تمام شده

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

سامانه پژوهشی – طراحی سیستم بهای تمام شده مبتنی بر فعالیت در شرکت مادرتخصصی فرودگاههای کشور- قسمت …

تحولات و تغییرات شگرفی که بطور کلی از اوایل دهه ۱۹۸۰ در سطح جهان مطرح گردید، باعث شد تا بیشتر سازمانها به این نتیجه دست یابند تا برای بقاء در بازار رقابت و کاهش بهای تمام شده خدمات خود می بایست شیوه ها و فرآیندهای داخل سازمانی خویش را بهبود بخشند و ضمن افزایش مستمر کیفیت، هزینه ها را به نحو قابل قبولی پایین آورند، برای دستیابی به این هدف تجدید نظر در روشهای حسابداری و مالی و استفاده از روشهای جدید امری اجتناب ناپذیر بود، چون اتکاء به روشها وتکنیکهای سنتی دیگر نمی توانست نیازهای آنان را برآورده کند، و این سازمانها ناگزیر شدند تا در سیستم های حسابداری و بهای تمام شده خویش بازنگری کنند.
این نیاز مبرم از یک طرف و رشد و توسعه دیدگاههای جدید در زمینه حسابداری مدیریت از طرف دیگر، باعث ایجاد تحول در ارائه روشهای نوین محاسبه بهای تمام شده گردید. اما توجه جدی محافل دانشگاهی و حرفه ای به این موضوع در دهه ۱۹۸۰ بیشتر جلب گردید. این توجه عمدتاً بر اثر پیدایش سه سازه اصلی بود: سازه اول تغییرات نوینی که در دنیا جهت معرفی تکنولوژی های مدرن، سیستم های اطلاعاتی هوشمند و مکانیزم های عملیاتی جدید رخ داده بود. سازه دوم، تغییرات فلسفه فکری مدیران سازمانها بود، که جهت افزایش سودآوری، بجای افزایش قیمتهای خدمات خود به عامل کاهش هزینه ها توجه داشتند. عامل سوم تلاش محافل دانشگاهی و نویسندگان حسابداری مدیریت بود، که با توجه به تغییرات وسیع و لزوم استفاده از تکنولوژیهای جدید، روشهای نوین مدیریت هزینه و هزینه یابی را توسعه دادند. در این میان کوپر و کاپلان ((Kaplan & Cooper نسبت به دیگران تاثیر بسزایی در انعکاس نارساییهای سیستم حسابداری مدیریت داشتند. این نویسندگان معتقد بودند که استفاده از سیستمهای سنتی نه تنها پاسخگوی احتیاجات مدیران نیست، بلکه استفاده از اطلاعات آنها سبب گمراهی و عدم تصمیم گیری صحیح می شود. تلاش این نویسندگان منجر به پیدایش شیوه جدیدی در روشهای مدیریت هزینه، تحت عنوان هزینه یابی بر مبنای فعالیت گردید(Turney,1997).
دیدگاههای سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت
از نظر مراحل تکامل و شکل گیری سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت و همچنین نوع اطلاعات مورد نیاز مدیران در تصمیم گیری ها دو دیدگاه کلی در رابطه با این سیستم مطرح شده است. یکی از این دیدگاهها مدل مقدماتی سیستمABC است. هدف این دیدگاه فراهم کردن اطلاعات در مورد هزینه فعالیتها و فرآیندها است. دیدگاه دیگری که در این زمینه مطرح است، مدل دو بعدی ABC می باشد. هدف این دیدگاه علاوه بر فراهم کردن اطلاعات در مورد هزینه فعالیت ها و فرآیندها، تهیه اطلاعات غیرمالی درباره فعالیت ها است. بدلیل اهمیت این موضوع و چگونگی رشد و توسعه سیستم ABC ، به تشریح این دو دیدگاه می پردازیم.
مدل مقدماتی سیستم ABC
مدل مقدماتیABC جهت فراهم آوردن اطلاعات بهای تمام شده محصولات و خدمات بکار گرفته شد. اما با توجه به قابلیتهای مفیدی که این سیستم فراهم می کرد، در زمینه های دیگری از جمله کاربرد در تصمیم گیری های استراتژیک، تجزیه و تحلیل هزینه ها، سودآوری خدمات، بهبود فعالیتهای سازمانی، مدیریت و اداره کردن فعالیتها، و تعیین اولویت برای کاهش هزینه ها بکار گرفته شد.
کاربردهای گسترده سیستمABC در واقع ناشی از مزایایی بود، که این سیستم می توانست برای سازمانها فراهم کند. علاوه بر موارد فوق استفاده کنندگان این سیستم بدنبال دستیابی به اطلاعات اساسی بودند تا با بکارگیری آن بتوانند فرآیندها را بهبود بخشند. گرچه سیستم مقدماتی ABC با فراهم کردن اطلاعات مفید و اساسی بسیاری از مشکلات مدیران را در تصمیم گیری ها حل نمود، اما بکارگیری این سیستم نارسائیهایی نیز داشت که استفاده از آن را محدود می کرد، و آن تک کاربردی بودن این سیستم بود. یعنی اگر این سیستم برای هدف خاصی، مثلاً بهبود داخلی سازمان طراحی می گردید، نتایج آن برای دستیابی به سایر اهداف کاربردی نداشت. این موضوع تا حد زیادی کارآیی مدل مقدماتیABC را محدود می کرد (Turney,1997).
محدودیت دیگر مدل مقدماتیABC، عدم ارائه اطلاعات مستقیم در مورد هزینه ها و فعالیتها، خصوصاً در مورد هزینه های سربار و چگونگی تسهیم این هزینه ها بود. از آنجا که در مدل مقدماتی ABC هزینه های سربار بر اساس حوزه های هزینه کلی تسهیم می شوند، بنابراین هزینه ها براساس هر فعالیت بطور جداگانه تعریف و شناسایی نمی گردند و مستقیماً بر فعالیتها تاثیر نمی گذارد. این مسئله، ضمن عدم ارائه اطلاعات در مورد فعالیتها، باعث خواهد شد که نتوان اطلاعات عملی درمورد بهبود عملکردها و نتایج را کسب کرد. این نقاط ضعف مدل مقدماتیABC منجر به ارائه دیدگاه دوبعدی این سیستم گردید.
مدل دو بعدی سیستم ABC
انتظار از سیستم ABC برای فراهم کردن اطلاعات عملیاتی در مورد فعالیتها منجر به پیدایش دیدگاه دیگری در این زمینه شد، که به نام مدل دو بعدی ABC مطرح گردید. این سیستم جهت فراهم کردن اطلاعات با هدف ایجاد یک فرآیند بهبود دائمی برای فعالیتهای داخل و خارج از سازمان طراحی گردید. این روش دارای دو دیدگاه اصلی است که عبارتند از:۱) دیدگاه تخصیص هزینه و۲)دیدگاه فرآیندی. در شکل شماره(۳-۱) این دو دیدگاه نشان داده شده است.
هدف هزینه
منابع سازمانی
فعالیتها
مبنای هزینه
سنجش عملکرد
دیدگاه فرآیندی
دیدگاه تخصیص هزینه
شکل شماره (۲-۲) مدل دو بعدی سیستم ABC
منبع:(Turney, P ”Activity Based Costing” Kogan Page,1997)
دیدگاه تخصیص هزینه در مدل ABC
دیدگاه تخصیص هزینه فراهم کننده اطلاعات در مورد منابع، فعالیتها و هدف هزینه است. فرض اصلی این دیدگاه این است که، دستیابی به هدف هزینه (ارائه خدمت و یا تولید محصول) نیاز به انجام فعالیت دارد و فعالیتها منابع را مصرف می کنند. در این دیدگاه، جریان هزینه ها از طرف منابع به فعالیتها و سپس از طرف فعالیتها به هدف هزینه است.
اطلاعاتی که توسط مدل دو بعدی ABC ارائه می گردد، تفاوت زیادی با دیدگاه مقدماتی این سیستم دارد. با بکارگیری این سیستم علاوه بر اینکه اطلاعات مفیدی در مورد هزینه ها و بهای تمام شده حاصل می شود، اطلاعات دیگری نیز در مورد فعالیتها و هدف هزینه می توان کسب نمود. این اطلاعات در تصمیم گیری ها می تواند به مدیران کمک زیادی کند. جهت درک بیشتر این موضوع به تشریح اطلاعات حاصل از این سیستم می پردازیم.
۱- اطلاعات درباره فعالیتها
سیستم ABC اطلاعات مفیدی درباره فعالیتهای مهم و هزینه های انجام آنها در اختیار تصمیم گیرندگان قرار می دهد. از جمله اینکه چگونه می توان فعالیتها را بهتر انجام داد؟ هدف از مصرف منابع چیست؟ برای انجام هدف هزینه چه فعالیتهایی از سایر فعالیتها بیشتر مورد نیاز است؟ برای انجام فعالیتها کدام نوع از منابع بیشتر مورد نیاز است؟ و چه راهها و فرصتهایی برای کاهش هزینه ها وجود دارد؟ بدیهی است جواب به سوالات فوق با اتکا به مدل مقدماتی سیستم ABC امکان پذیر نیست، چون مدل مقدماتی بیشتر روی صحت هزینه ها تاکید دارد و اطلاعات لازم را در مورد بهبود فعالیتها را فراهم نمی کند.
۲- اطلاعات درباره استفاده کنندگان از خدمات
دیدگاه دو بعدی ABC، اطلاعات مهمی درباره استفاده کنندگان از خدمات فراهم می کند. از آنجا که ABC علاوه بر هزینه های داخل سازمان، هزینه های جانبی ارائه خدمات را در محاسبه بهای تمام شده در نظر می گیرد، بنابراین قادر به تعیین دقیق بهای تمام شده خدمات می باشد. در حالی که سیستمهای سنتی بدلیل عدم توجه به این هزینه ها در محاسبه بهای تمام شده بطور دقیق عمل نمی کنند.
۳- اطلاعات در مورد فعالیتهای غیر عملیاتی
سیستم های هزینه یابی سنتی، فقط به هزینه های ایجاد شده در چارچوب فیزیکی سازمان و یا هزینه های عملیاتی توجه می کند و صرفاً این هزینه ها را در محاسبه بهای تمام شده منظور می کنند. اما در سیستم ABC، استفاده کنندگان از خدمات و تامین کنندگان منابع، اگرچه بطور فیزیکی خارج سازمان واقع شده اند، اما جزئی از سازمان محسوب شده و بخشی از فعالیتها در راستای حمایت از آنها انجام می شود. بنابراین، این هزینه ها را در محاسبه هزینه های تمام شده خدمات در نظر می گیرند. درحالیکه در سیستم های سنتی، این هزینه ها یا اصلا شناسایی نمی شوند و یا در صورت شناسایی در محاسبه بهای تمام شده منظور نمی شوند. مدل مقدماتی ABC نیز هیچ گونه اطلاعاتی را در مورد این هزینه ها در اختیار تصمیم گیرندگان قرار نمی دهد.
دیدگاه فرآیندی مدل ABC
در قسمت افقی شکل(۳-۱) دیدگاه فرآیندی مدل ABC نشان داده شده است. این دیدگاه فراهم کننده اطلاعات درباره کارهای انجام شده در یک فعالیت و روابط آن با دیگر فعالیتها است. بطوریکه، فعالیتهای لازم جهت رسیدن به هدف هزینه(ارائه خدمات) به صورت زنجیره ای از فعالیتها[۲۰] برای رسیدن به هدف هزینه دارای ارتباط هستند. در این دیدگاه ارتباط فعالیتها در جهت ارائه خدمات فرودگاهی نشان داده شده است.
هدف هزینه
(پشتیبانی عملیات فرودگاههای کشور)
شکل شماره (۲-۳) زنجیره فعالیتها در دیدگاه فرآیندی مدل ABC
منبع: (Turney, P ”Activity Based Costing” Kogan Page,1997)
شکل (۲-۴) مجموعه ای از فعالیتها که با هم برای انجام یک هدف در ارتباط هستند را نشان می دهد. در این شکل هرفعالیت دارای محرک هزینه و معیار اندازه گیری عملکرد مربوط به خود است. فعالیتها با هم دارای ارتباط هستند، بطوری که هر فعالیت روی عملکرد فعالیت بعدی تاثیر می گذارد. این تاثیر بوسیله معیار سنجش عملکرد محاسبه می شود. معیارهای سنجش عملکرد، موجب ایجاد محرک هزینه برای فعالیت بعدی خواهد بود.
 
(شکل شماره۲-۴) ارتباط درونی فعالیتها در سیستم ABC و چگونگی تاثیر معیارهای عملکرد بر محرک هزینه

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.

طراحی سیستم بهای تمام شده مبتنی بر فعالیت در شرکت مادرتخصصی فرودگاههای کشور- …

قاعده دوم :برای تخصیص دقیق هزینه ها به فعالیتها باید تا حد امکان فعالیتها را آنالیز و تحلیل کرد تا تخصیص هزینه ها واقعی تر انجام شود. با توجه به اینکه تخصیص دقیق هزینه ها در سیستم ABC می تواند کمک زیادی به محاسبه هزینه های خدمات داشته باشد. بنابراین باید تا حد امکان فعالیتها به هدف هزینه مربوط به خود تخصیص داده شوند. برای این منظور ردیابی و شناسایی دقیق فعالیتها بسیار مهم می باشد.
قاعده سوم : استفاده از نظرات سایر متخصصان برای تخصیص دقیق هزینه ها. در بعضی از مواقع که مبنای تخصیص بعضی از هزینه ها به هدف هزینه مشخص نمی باشد و یا دارای ابهام است برای تخصیص صحیح هزینه ها می توان از نظرات متخصصان که اطلاعات تخصصی از فرآیند ارائه خدمات دارند، استفاده کرد. استفاده از نظرات متخصصین جهت سنجش و تعیین فعالیتهایی که اطلاعات کمی در مورد آنها وجود ندارد، بسیار مفید می باشد.
قاعده چهارم: هزینه های مستقیم و غیر مستقیم مربوط به انجام فعالیتها باید تفکیک گردد. با توجه به تاثیر این دو گروه از هزینه ها بر محاسبه بهای تمام شده خدمات و نوع اطلاعاتی که برای تصمیم گیری مدیران فراهم می کنند، لازم است تا این گروه از هزینه از یکدیگر تفکیک گردند. تا بر این اساس صحت اطلاعات عملیات هزینه یابی افزایش یابد.
محاسبه بهای تمام شده هدف هزینه
در این مرحله با توجه به هدف هزینه (خدمات فرودگاهی ارائه شده ، تعداد محصول تولید شده، و….)، حجم و میزان آن در طول دوره مورد بررسی و همچنین هزینه های تخصیص داده شده به هر کدام از اهداف هزینه، بهای تمام شده آن محاسبه می گردد که این بهای تمام شده می تواند شامل یک ساعت خدمات ناوبری ارائه شده و یا بهای تمام شده کل خدمات فرودگاهی ارائه شده به یک پرواز باشد.
پیشینه تحقیق
مقدمه
با توجه به اینکه ایجاد و توسعه سیستمهای هزینه یابی و محاسبه بهای تمام شده در سازمانهای مختلف عمدتاً بدلیل نیاز به نوع اطلاعات فراهم شده توسط این سیستم می باشد، بنابراین بررسی تجربیات و نتایج حاصل از سازمانهایی که از این سیستمها در رابطه با هزینه یابی و محاسبه بهای تمام شده استفاده کرده اند، می تواند در ارائه سیستم مطلوب در این زمینه مناسب باشد. بنابراین برای درک چگونگی تکامل و توسعه سیستم پیشنهادی، نیاز به بررسی پیشینه و روند شکل گیری آن در بخشهای مختلف می باشد تا با استفاده از این تجارب و شناسایی نقاط قوت و ضعف آنها، سیستم مطلوب برای این منظور طراحی گردد. بیشتر سیستمهای هزینه یابی و خصوصاً سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت ابتدا در بخشهای تولیدی مطرح و بکار گرفته شد، اما بخشهای خدماتی نیز طی سالهای گذشته توجه خاصی به استفاده و بکارگیری این روشها در فراهم نمودن اطلاعات مالی و هزینه ای داشته اند. بطوریکه در طول چند سال اخیر تعداد موسسات خدماتی که از سیستمهای نوین هزینه یابی در شناسایی و کنترل هزینه ها استفاده کرده اند رشد چشمگیری داشته است. برای این منظور در این بخش ابتدا چگونگی پیدایش و شکل گیری سیستمهای هزینه یابی مطرح می گردد. سپس به پیشینه موضوع سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت، نحوه رشد، توسعه و تکامل آن و سازمانهای تولیدی و خدماتی که از این سیستم استفاده کرده اند می پردازیم و در نهایت کاربردهای سیستم پیشنهادی در سایر بخشهای دیگر مطرح می شود.
پیشینه سیستم هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت وکاربردهای آن
بطور کلی تا اواخر دهه ۸۰ صحت شناسایی هزینه ها و محاسبه بهای تمام شده خدمات در بیشتر سازمانها به عنوان یک مسأله اساسی مطرح نبود. اما از سال ۱۹۸۳ با توجه به افزایش هزینه های ارائه خدمات و لزوم کنترل این هزینه ها و افزایش نقش و اهمیت اطلاعات در تصمیم گیریهای مدیریتی، نیاز به بکارگیری و استفاده از روشهای هزینه یابی برای محاسبه بهای تمام شده خدمات، اهمیت زیادی پیدا کرد. برای این منظور بیشتر سازمانها علاقمند به شناسایی هزینه های خود و بکارگیری روشهای جدید هزینه یابی در این زمینه شدند.
با پیدایش تکنولوژی‌های مدرن تولیدی وخدماتی در دو دهه اخیر، تأکید بر افزایش سودآوری و کیفیت، رضایتمندی، کاهش هزینه ها و افزایش رقابت در سطح جهانی، چالشهای جدیدی را برای حسابداری مدیریت فراهم نمود. بطوریکه، سازمانها ناگزیر شدند شیوه‌های هزینه یابی خود را بهبود بخشند و در روش‌های کنترل هزینه‌ها و سیستم های اطلاعاتی خویش بدلیل همسو شدن با این تغییرات تجدید نظر کنند. دستیابی به این امر مستلزم ارائه یک شیوه جدید در حسابداری مدیریت جهت کنترل و هدایت فعالیتها بود که براساس این نیاز سیستم هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت مطرح گردید.
تفکر ایجاد ارتباط بین هزینه‌ها و فعالیت‌ها در اواخر دهه ۱۹۶۰ و اوایل ۱۹۷۰ در آثار برخی از نویسندگان از جمله سالومنز (Solomons,1968) و استاباس(Staubus, 1971) ارائه گردید. اما توجه مراکز علمی و دانشگاهی درباره اهمیت فعالیتها و چگونگی تاثیر عملکرد آن بر هزینه های سازمانی بیشتر در دهه ۱۹۸۰ مطرح شد (نمازی، ۱۳۷۸).
واژه‌ هزینه‌یابی برمبنای فعالیت، که بعدها به سیستم ABC تکامل یافت، اولین‌بار توسط کوپر و کاپلن (Cooper & Kaplan, 1988) برای تخصیص هزینه فعالیتها به محصولات به‌کار گرفته شد. این دو نویسنده همراه با جانسون (Johnson,1988)، نسبت به دیگران، تأثیر بسزایی در انعکاس نارسایی‌های سیستمهای حسابداری مالی در ارائه اطلاعات دقیق در مورد هزینه‌ها داشتند. آنها معتقد بودند، سیستم‌های هزینه‌یابی سنتی نه ‌تنها پاسخگوی احتیاجات مدیران نیستند، بلکه استفاده از این اطلاعات سبب گمراهی و عدم اتخاذ تصمیم صحیح به‌ وسیله آنان می گردد. این نویسندگان جهت رفع نقایص فوق اقدام به معرفی سیستم جدیدی به نام هزینه‌یابی برمبنای فعالیت (ABC) نمودند (رجبی، ۱۳۷۸).
اگرچه سیستم ABC از ابتدا در سازمانهای تولیدی مطرح و تکامل یافت، اما با مشخص شدن نتایج مثبت حاصل از بکارگیری آن، این سیستم در سازمانهای خدماتی نظیر بیمارستانها، مراکز آموزشی، بانکها، رستورانها و… نیز بکار گرفته شد و نتایج بسیار مناسب و مفیدی از اجرا و بکارگیری آن حاصل گردید.
در مورد سیستم هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت با توجه به مراحل رشد و تکامل آن دیدگاهها و نظرات زیادی مطرح شده است، که به لحاظ زمان ارائه و بکارگیری این دیدگاهها بطور کلی در دو قالب اصلی قابل طرح است. که عبارتند از : ۱) دیدگاه مقدماتی سیستم ABC[21] و ۲) دیدگاه دو بعدی ABC[22].
هدف اصلی از بکارگیری سیستم ABC در اواخر دهه۱۹۸۰ تهیه اطلاعات مالی جهت تصمیم‌گیری مدیران عالی در سطوح استراتژیک بود. با گذشت زمان و آشکار شدن منافع حاصل از بکارگیری آن، از این سیستم برای محاسبه بهای تمام‌شده محصولات و تهیه گزارشهای عملیاتی استفاده شد. این دیدگاه به سیستم هزینه‌یابی مقدماتی ABC معروف گردید. این سیستم ابتدا درکارخانه‌های هانی‌ول[۲۳] ، نورترن‌تله‌کام[۲۴] ، جنرال موتورز[۲۵] و چند کارخانه ‌دیگر جهت هزینه یابی و تهیه گزارشات استراتژیک استفاده شد (Turney, 1997).
با توجه به موفقیت سیستم ABC در سایر سازمانها، از این سیستم جهت تجزیه و تحلیل سودآوری مشتریان و محصولات، بهبود عملیات داخلی سازمان، مدیریت فعالیتها، شناسایی و اولویت‌بندی فرصت‌های کاهش هزینه ها، استفاده گردید. اما به دلیل اینکه این دیدگاه بیشتر به اطلاعات کمی و مالی متکی بود و اطلاعات غیرمالی در مورد فعالیتها را فراهم نمی‌کرد، زیاد مورد استقبال واقع نگردید(Turney,1997).
برای رفع نارسائیهای دیدگاه اولیه ABC، مدل دوبعدی این سیستم مطرح گردید. این مدل دارای دو دیدگاه اصلی در مورد فعالیتها است که عبارتند از: ۱) دیدگاه تخصیص هزینه[۲۶] و ۲) دیدگاه تخصیص فرآیند[۲۷] ، این سیستم با توجه به این دو دیدگاه، اطلاعات عملیاتی و استراتژیکی را جهت تصمیم‌‌گیری فراهم می کند. (در فصل سوم این دو دیدگاه به طور کامل تشریح می شود).
از نظر کاربرد و استفاده از سیستم ABC، شرکتهای زیادی در سطح دنیا از جمله شرکت استاکهام والو و فیتینگز[۲۸] که یکی از تولیدکنندگان سوپاپ آهنی و سرسیلندر انواع ماشینها در آمریکا است، از ABC برای طبقه‌بندی هزینه‌ها و ارائه اطلاعات با توجه به سطوح عملیاتی استفاده کرد. شرکت نورترن تله‌کام لیمیتد[۲۹] که در زمینه تولید و توزیع سیستم‌های تلفن فعالیت دارد، از این سیستم جهت تجزیه و تحلیل فعالیتها و شناسایی اولویت‌ها برای بهبود عملکرد فعالیتهای داخلی استفاده کرد. کارخانه تری‌کوینت[۳۰] که تولیدکننده قطعات الکتریکی مخابراتی و کامپیوتری است، برای شناسایی فعالیتهای خود و طبقه‌ بندی آنها برحسب کاربردهای استراتژیک و بهبود عملیات داخلی سیستم ABC را بکار برد (Turney,1997).
شرکت ارنست و یانگ[۳۱]، که یک شرکت مشاوره‌ای در زمینه طراحی و بکارگیری سیستم‌های هزینه‌یابی است، سیستم ABC را درکارخانه‌های بزرگی در زمینه صنعت الکترونیک، تولید نوشابه و عرضه وسایل ساختمانی بکار گرفت. این سیستم در شرکتهای تولیدی و صنعتی دیگر مانند کلارک هیورث[۳۲] سازنده قطعات و موتورهای ماشین، دیتون اکسترود پلاستیکز[۳۳] تولیدکننده دریچه‌های پلاستیکی، کامپیوموتور[۳۴] سازنده وسایل الکترومکانیکال اتوماتیک، شرکت سوپر بیکری[۳۵] تولیدکننده انواع پیراشکی و نان‌ماشینی، اوریجینال بردفورد سوپ‌ ورکس[۳۶] و مراکز بهداشتی و بیمارستانها مانند مرکز بهداشتی بروک وود[۳۷] از سیستم ABC جهت مرتفع نمودن مشکلات تعیین‌هزینه و گزارش‌دهی به مدیران مختلف، استفاده شده است. بکارگیری این سیستم باعث افزایش سود‌آوری و بهره‌وری چشمگیری در آن شرکت‌ها گردید (Turney, 1997).
در زمینه کاربرد سیستم ABC در موسسات خدماتی، شرکتهای خدماتی همچون شرکت خدمات پست بین‌المللی[۳۸]، شرکت خدماتی هوایی ایرایتالیا[۳۹] و رویال بانک اسکاتلند [۴۰]که در زمینه خدمات بانکی به مشتریان فعالیت دارد، از این سیستم جهت بهبود بخشیدن به فعالیتهای داخلی و ارائه خدمات مناسب‌تر استفاده کرده‌اند.
تحقیقات انجام شده در خارج از کشور
کوپر و کاپلان (Cooper & Kaplan, 1988) در مقاله خود منابعی که در سازمان از آنها استفاده نمی شود از هزینه هایی که به صورت مستقیم به محصول ارتباط دارد جدا می کنند. این نویسندگان ادعا نمودند که استفاده از سیستم حسابداری سنتی باعث می شود اطلاعاتی که از این سیستم بدست می آید ناقص بوده و مدیریت را در برنامه ریزی دچار مشکل می کند و همچنین استفاده از سیستم باعث می شود که هزینه های شرکت بیش از واقع نشان داده شده و در نتیجه موجب زیان شرکت می شود. بنابر این آنها اقدام به معرفی سسیتم هزینه یابی بر مبنای فعالیت کردند.
کوپر و کاپلن در مقاله‌ای تحت عنوان هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت و محاسبه منابع استفاده شده در سال ۱۹۹۲ جنبه هایی از سیستم ABC را در محاسبه منابع و ظرفیتهای استفاده شده سازمانی مطرح نمودند. از نظر آنها یکی از مزایای این سیستم، این است که هزینه های خدمات و محصولات را براساس منابع استفاده شده اندازه‌گیری می‌کند و منابعی که در سازمان به عللی از آنها استفاده کامل نمی‌گردد، از هزینه‌های خدمات جدا می کند و تحت عنوان هزینه‌های ظرفیت بلااستفاده شناسایی و طبقه‌بندی می‌نماید. بخشی از ظرفیتهای بلااستفاده ناشی از محدودیتهای سازمان است که شناسایی این محدودیتها و سنجش اثرات ناشی از آن به ما کمک می‌کند که تشخیص دهیم چگونه و کدامیک از ظرفیتهای موجود را توسعه دهیم و چگونه از ظرفیتها و منابع محدود برای تصمیم‌گیری در تخصیص بهتر منابع و کاهش هزینه‌ها استفاده کنیم. در این میان محدودیتهای موجود در سازمان، که به نحوی برعملکرد بهینه آن تأثیر می‌گذارد، نقش اساسی را ایفاء می‌کنند. لذا ارائه راه‌حلهای مناسب و منطقی جهت کاهش این محدودیتها، امری مهم تلقی می‌شود.
(Turney, 1997).
فوزی عبداله ابوسلام (Fawzi Abdalla Abusalam, 2008) موانع بکارگیری هزینه یابی بر مبنای فعالیت را مورد مطالعه قرار داده و مهمترین آنها را عدم دانش کافی نسبت به این سیستم و عدم حمایت مدیران ارشد می داند. زولینگ (Xuling, 2012) در تحقیق خود به بررسی ارتباط بین هزینه ها و فعالیت ها با نوع مشتریان پرداخته و نشان می دهد که استفاده از این اطلاعات مشتریان می تواند کمک شایانی در تصمیم داشته باشد. او هزینه یابی بر مبنای فعالیت را در شرکت Petro China به اجرا در آورده و بعد از اجرای آن توانست انواع هزینه را تعیین نماید. همچنین با توجه نتایج حاصل از اجرای این سیستم ضمن افزایش دقت در برنامه ریزی در خصوص حذف فعالیت های غیر اساسی نیز تصمیم گیری شده است.
تحقیقات انجام شده در داخل کشور
خسرو اسلامی دهکردی (۱۳۷۷) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با موضوع ارزیابی مقایسه ای هزینه یابی سنتی جذبی و هزینه یابی بر اساس فعالیت در پاسخگویی به نیازهای اطلاعاتی مدیران فنی و مهندسان نتیجه گرفته که در صورت استقرار سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت در سازمان های تولیدی و صنعتی اطلاعات بیشتری نسبت به سیستم سنتی قابل ارائه به مدیران است.
شکاری عبدالعظیم (۱۳۷۰) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان بررسی کاربرد هزینه یابی بر مبنای فعالیت در افزایش بهره وری (مطالعه موردی کارخانه سیمان فارس) ضمن طراحی و اجرای سیستم بهای تمام شده بر مبنای فعالیت، بهره وری مراکز فعالیت خدماتی و تولیدی تعیین گردیده و نشان داده که این روش باعث صرفه جویی در هزینه ها و در نتیجه افزایش سود کارخانه گردیده است. همچنین با استفاده از این سیستم می توان به ارزیابی عملکرد مراکز فعالیت پرداخت و فعالیت های فاقد ارزش افزوده را کنترل کند.
احمد رجبی(۱۳۸۰) در پایان نامه خود با موضوع طراحی سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت و تئوری محدودیت ها با برنامه ریزی خطی عدد صحیح جهت استفاده از منابع سازمانی (مطالعه موردی کارخانجات صنعتی شیراز) با استفاده از اطلاعات حاصل از بکارگیری سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت نشان می دهد که استفاده از اطلاعات سیستم موجود باعث انحراف بهای تمام شده محصولات و اتخاذ تصمیم های اشتباه می شود. همچنین با استفاده از اطلاعات سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت، ترکیب بهینه تولید با توجه به منابع در دسترس و محدودیت ها تعیین شده است.
احمد رجبی (۱۳۸۱) در مقاله خود با عنوان طراحی و ترکیب سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت با سیستم بودجه بندی بر مبنای فعالیت برای اداره کردن منابع بیمارستانی اشاره می کند که در سیستم هزینه یابی موجود (سیستم های سنتی) هیچ گونه ارتباط مستقیمی بین فعالیت های لازم جهت ارائه خدمات و و میزان استفاده از منابع بیمارستانی وجود ندارد در نتیجه بهای تمام شده و هزینه های ارائه خدمات منعکس کننده هزینه فعالیت ها و منابع بکارگرفته شده نمی باشد. سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت با بکارگیری مکانیز مهای متعدد این مشکل را رفع می کند.
یزدانی آرانی (۱۳۸۲) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان مقایسه بهای تمام شده تکثیر ماهی در کارگاه شهید انصاری رشت طبق هزینه یابی بر مبنای فعالیت و مقایسه آن با سیستم موجود با شناسایی محرک های اصلی و فرعی هزینه، زمینه مقایسه بهای تمام شده هر فعالیت را فراهم نموده و به مدیریت در تصمیم گیری در مورد هر فعالیت کمک می نماید.
محمد رضا طاهر کردی (۱۳۸۲) در پایان نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان بکارگیری سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت در شرکت نفت فلات قاره ایران نتیجه می گیرد که سیستم های هزینه یابی بر مبنای فعالیت نسبت به سیستم هزینه یابی سنتی (سیستم فعلی این شرکت) به شیوه ای مناسب تر و منطقی تر هزینه ها را به محصولات تخصیص داده و و این محصولات را به صورت دقیق تری هزینه یابی می کند. بعلاوه این سیستم با بهبود کیفیت اطلاعات و همچنین ارائه اطلاعات مفید و مربوط در خصوص فعالیت های اصلی شرکت، در زمینه بهبود فرآیندها و بهره وری نسبت به سیست فعلی که صرفا اطلاعات کلی و البته نادرست ارائه می نماید، بر تصمیمات استفاده کننده مؤثرتر خواهد بود.
بختیار استادی (۱۳۸۳) در پایان نامه خود با موضوع بکارگیری یک سیستم ساخت و تولید انعطاف پذیر با استفاده از روش هزینه یابی بر مبنای فعالیت به محاسبه بهای تمام شده فرآوری و تولید قطعات با این روش و مقایسه آن با هزینه نهایی تولید پرداخته و در پایان نتیجه می گیرد که بهای تمام شده با هزینه نهایی برابر است.
امین ناظمی (۱۳۹۰) در پژوهش خود به ارزیابی تطبیقی سودمندی اطلاعات سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت با هزینه یابی سنتی در بانک کشاورزی ایران پرداخته است. وی در تحقیق خود نتایج دو سیستم هزینه یابی سنتی و سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت را مورد مقایسه قرارداده و نشان می دهد اختلاف معناداری در بخش پایانه های شعب میان نتایج دو سیستم وجود دارد. همچنین مدیران و کارکنان مالی بانک اطلاعات حاصل از سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت را سودمندتر از اطلاعات سیستم سنتی ارزیابی می کنند. این نتایج در سطوح مختلف بودجه بندی، تصمیم گیری مالی و تصمیم گیری راهبردی بانک آزمون و نتایج مشابهی مبنی بر اختلاف معنی دار نتایج دو سیستم گزارش شده است. نتایج نشان می دهد عوامل سازمانی، محیطی، فن آوری و فردی بر تمایل افراد برای به کارگیری سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت مؤثر هستند .همچنین میزان پشتیبانی مدیریت، میزان مشارکت در فرآیند به کارگیری و نیز کافی بودن منابع مورد نیاز برای استقرار این سیستم مطرح و نتایج به دست آمده به کمک رگرسیون مرزبندی شده آزمون گردیده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد حمایت دولت، استفاده از نظرات متخصصین و پشتیبانی مدیران ارشد، سهم قابل ملاحظه خدمات بانکی از هزینه های سربار و میزان آموزش کارکنان نیز از مهمترین عوامل مؤثر در به کارگیری سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت در بانک کشاورزی بوده است.
پیشینه سیستمهای هزینه یابی و بهای تمام شده خدمات در صنعت هوانوردی و فرودگاهی
یکی از اولین مطالعات انجام شده در زمینه هزینه یابی در صنعت فرودگاهی توسط موسسه اقتصاد اروپا[۴۱] و به سفارش سازمان هواپیمایی کشوری[۴۲] انگلستان در آوریل ۲۰۰۱ با موضوع هزینه یابی در فرودگاهها انجام شده است. در این تحقیق خدمات فرودگاهی به دو دسته خدمات هوانوردی و غیر هوانوردی تقسیم شده است. همچنین با توجه به سرمایه بر بودن بخشی از خدمات غیر هوانوردی مانند تاسیسات و تجهیزات تعمیرات اساسی هواپیما، جاده های دسترسی فرودگاه، تاسیسات سوخت رسانی هواپیما، خدمات کترینگ هواپیمایی و … و عدم توانایی مالی و مقرون به صرفه نبودن سرمایه گذاری توسط بخش خصوصی صراحتاً ارائه این خدمات به عهده فرودگاه گذاشته شده و لاجرم بایستی در مبحث هزینه یابی نیز مورد توجه قرار گیرند.

سیس

برای دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت  pipaf.ir  مراجعه نمایید.

تحقیق دانشگاهی – طراحی سیستم بهای تمام شده مبتنی بر فعالیت در شرکت مادرتخصصی فرودگاههای کشور- …

در سیستم های هزینه یابی سنتی، عموماً از طریق ایجاد مراکز هزینه، کلیه هزینه های بخشهای مختلف هر سازمان جمع آوری شده و بر حجم خدمات ارائه شده تقسیم می گردد تا از این طریق بهای تمام شده خدمات، تعیین شود. در این سیستمها معمولاً هیچگونه ارتباط منطقی و علت و معلولی بین فعالیتهای لازم برای خدمات ارائه شده و میزان استفاده از منابع وجود ندارد. در نتیجه بهای تمام شده خدمات منعکس کننده فعالیت ها و ارزش منابع بکار گرفته شده نمی باشد. اما سیستم ABC این مشکل را بوسیله مرتبط کردن هزینه های سازمانی با هزینه های فعالیتهای عملیاتی مرتفع می سازد. برای این منظور این سیستم ۴ مکانیزم عمده و اساسی را در نظر می گیرد.
از نظر عملی، سیستم ABC روابط علّی بین ایجاد هزینه ها و فعالیتهای لازم جهت ارائه خدماتی که برای سازمان ارزش اقتصادی ایجاد می کنند را مشخص می سازد. این سیستم از این باور سرچشمه می گیرد که خدمات، فعالیتها را مصرف می کنند و فعالیتها منابع را. در این روش ابتدا هزینه ها به فعالیتها تخصیص می یابد و سپس هزینه های تخصیص یافته به فعالیتها، بر مبنای استفاده هر یک از خدمات از فعالیتها، به آنها تخصیص داده می شود (شکل شماره۲- ۱). در واقع هزینه یابی بر مبنای فعالیت شیوه ای است که بر اساس آن، هزینه خدمات و یا محصولات به عنوان جمع هزینه فعالیتهایی که به خاطر ارائه آنها انجام می شود، بدست می آید.
تخصیص هزینه ها به هدف هزینه
تعیین مبنای هزینه
مراکز فعالیت
هزینه‎ها
مرحله دوم تخصیص
مرحله اول تخصیص
منابع
فعالیتها
شکل شماره (۲-۱) مکانیزم اجرائی سیستم ABC
منبع: (Turney, P ”Activity Based Costing” Kogan Page, 1997)
از نظر فرآیندی در سیستم ABC، طرحریزی هزینه ها با تاکید بر فرآیند مستمر بهسازی است. در این روش بر شناسایی فعالیتهای دارای ارزش افزوده و فعالیتهای بدون ارزش تأکید می شود و برای حذف فعالیتهای بدون ارزش افزوده تلاش می شود. به بیان دیگر روش هزینه یابی بر مبنای فعالیت را می توان برای شناسایی و حذف فعالیتهایی بکار برد که باعث افزایش هزینه ها می شوند، بدون آنکه ارزش افزوده ای را برای دریافت کنندگان خدمات ایجاد کنند. هزینه های بدون ارزش افزوده، هزینه آن گروه از فعالیتهایی است که می توان آنها را حذف کرد بطوریکه کاهشی در کیفیت خدمت، عملکرد و یا ارزش آنها رخ ندهد. با بکارگیری این دیدگاه سیستم ABC، می توان به کاهش هزینه ها، از طریق حذف فعالیتهای اضافی و غیر سودمند و یافتن روشهای جدید و اقتصادی برای انجام فعالیتهای دارای ارزش افزوده دست یافت.
از نظر مفهومی در سیستم ABC، علاوه بر اینکه هزینه های مستقیم (تجهیزات مصرفی و هزینه نیروی انسانی) را به فعالیت مربوط به خود تخصیص می دهد، دقت در تخصیص هزینه های غیرمستقیم (هزینه های سربار) را افزایش می دهد. بدین ترتیب روش هزینه یابی بر مبنای فعالیت، باعث شده است بسیاری از هزینه ها که تا کنون قابل شناسایی نبوده اند، اکنون با فعالیتها قابل ردیابی باشند. چون برخلاف هزینه مواد مصرفی مستقیم و حقوق مستقیم که می توان آنها را مستقیماً با یک فعالیت خاص ردیابی کرد، هزینه های سربار یا هزینه های غیر مستقیم به طور وضوح قابل ردیابی بر حسب هر یک از خدمات نمی باشد و باید به خدمات ارائه شده تخصیص داده شوند. از طرفی، تخصیص هزینه ها به هر شکل و ترتیبی که انجام گیرد، تا حدودی اختیاری و قضاوتی است. اما واقعیت این است که در پاره ای از اوقات، درجه اختیاری بودن تخصیص هزینه ها چنان زیاد است که اتکاء به نتایج بدست آمده ممکن است باعث گمراهی و تصمیم گیری غلط شود. اما در سیستمABC بدلیل اینکه از مبناهای مناسبی در تسهیم هزینه ها استفاده می کند، دقت در تخصیص هزینه ها و قابلیت اتکاء به نتایج بدست آمده را به منظور قضاوت و تصمیم گیری افزایش می دهد.
از نظر تخصیص هزینه ها، در سیستم های سنتی هزینه ها ازحوزه های هزینه بر اساس یکی از مبناهای تعیین شده (عمدتاً ساعات کار مستقیم) که اصطلاحاً مبنای جذب سربار نامیده می شود، به خدمات و محصولات تخصیص می یابد. اما در سیستم ABC، فعالیتها به عنوان موضوعات جدید هزینه، شناسایی می شوند و هزینه های سربار بر اساس مبناهای تعیین شده که اصطلاحاً محرک هزینه نامیده می شود به فعالیتها تخصیص می یابند، سپس فعالیتها به عنوان حوزه های هزینه تلقی شده و هزینه های تخصیص یافته به آنها (حوزه های هزینه) به هدف نهایی هزینه (خدمات فرودگاهی) تخصیص داده می شود.
سیستمهای هزینه یابی سنتی و نارسائیها ی آن
با توجه به افزایش رقابت جهانی در دهه های اخیر و لزوم دسترسی به اطلاعات صحیح بهای تمام شده خدمات در تصمیم گیری های مدیریت، بیشتر صاحبنظران حسابداری و مدیریت و همچنین مدیران سازمانها به این نتیجه رسیدند که بکارگیری و استفاده از سیستمهای حسابداری سنتی جوابگوی اطلاعات مورد نیاز آنها نمی باشد. مشکل و انتقاد اصلی صاحبنظران این بود که اطلاعاتی که توسط سیستمهای هزینه یابی سنتی ارائه می شود، اطلاعات دقیقی را در رابطه با ساختار و ترکیب هزینه ها و همچنین بهای تمام شده خدمات در اختیار تصمیم گیرندگان قرار نمی دهد وحتی با ارائه اطلاعات غلط باعث گمراهی مدیران در تصمیم گیری ها می گردد. برای بررسی و چگونگی عملکرد سیستمهای هزینه یابی سنتی، فاستر(FosteR, G) در سال ۱۹۹۱ تحقیقی را در بین مدیران مالی چندین سازمان بزرگ در آمریکا انجام داد. نتیجه این مطالعه نشان داد که سیستم های سنتی قادر به فراهم کردن اطلاعات مناسب برا ی تصمیم گیری مدیران نمی باشند. طبق نتایج حاصل از این تحقیق، ۵۱% از مدیران سازمانهای تحت بررسی معتقد بودند، سیستم های سنتی اطلاعات کافی را برای هزینه یابی و قیمت گذاری خدمات فراهم نمی کند. ۴۵% آنها عنوان کردند اطلاعات فراهم شده توسط این سیستم ها، اطلاعات دقیق و واقعی نیست و در تصمیم گیری ها نمی تواند به آنها اعتماد کرد. ۳۵% مدیران، سیستم های سنتی را برای سنجش عملکرد کارکنان مناسب نمی دانستند. ۳۴% درصد ذکر کرده بودند که سیستم های سنتی بدلیل عدم سنجش عملکرد کارکنان، باعث ایجاد نارضایتی در بین آنها شده است. ۲۷% از مدیران معتقد بودند که اطلاعات تهیه شده برای تجزیه و تحلیل رقابت کافی و مناسب نمی باشد و۱۱% نیز معتقد بودند که این سیستم ها با استراتژی سازمانها تطابق ندارد (Adler, R,1998).
بررسی وضعیت موجود مدیریت هزینه و سیستم هزینه یابی فرودگاه مهرآباد نشان می دهد که این سیستم اطلاعات کافی و مورد نیاز را برای تصمیم گیری های مدیریتی فراهم نمی کند، چون مدیران مالی و حسابداری این سیستم که به عنوان معماران مدیریت هزینه محسوب می شوند، معمولا با تاکید بر دفاتر مالی و حسابداری که عمدتا برای گزارشگری و پاسخگوییهای برون سازمانی تهیه شده است، تاکید دارند و آن را به عنوان یک منبع برای فراهم کردن اطلاعات مورد نیاز سیستم حسابداری مدیریت مطرح می نمایند، در حالیکه تصمیم گیری سازمانی و اطلاعات مورد نیاز برای تصمیم گیری ها به گزارشگریهای داخلی و تجزیه و تحلیل اطلاعات مالی متکی می باشد. ولی سیستم موجود در فرودگاه مهرآباد این اطلاعات را فراهم نمی کند. علاوه بر این کنترل عملیات مالی و بودجه ای در فرودگاهها معمولا از ردیفها و برنامه هایی که بودجه از طریق آن تخصیص داده شده است انجام می شوند در حالیکه عملکردهای مالی از طریق مقایسه هزینه های واقعی با هزینه های بودجه شده و از طریق ریز فعالیتها سنجیده می شوند. این موضوع خصوصا در بخشهای فرودگاهی باعث می گردد تا مدیران فرودگاهها درک و دانش صحیح و کامل از هزینه هایی که برای ارائه خدمات در فرودگاهها در بخشها و مراکز هزینه مختلف می کنند، نداشته باشند.
از دیدگاه کلی مهمترین دلایل نارسایی، سیستم های سنتی بشرح زیر است:
۱- عدم توانایی در ارائه اطلاعات بهای تمام شده، خصوصا سازمانهایی که دارای خروجیها و خدمات متنوع و گوناگونی می باشند. از آنجا که سیستمهای سنتی خصوصیات خاص فعالیتهای مورد نیاز را برای ارائه هر کدام از خروجیهای سیستم مورد بررسی در نظر نمی گیرند، بنابراین باعث تخصیص نادرست هزینه های جمع آوری شده از حوزه های هزینه مشترک و نهایتا عدم محاسبه دقیق قیمت تمام شده خدمات می گردد.
۲- عدم تفکیک حوزه هزینه های غیر مشابه. سیستم های سنتی بدلیل نارساییهایی آن معمولا برای جمع آوری هزینه ها (هزینه های نیروی انسانی و سربار)، مراکز هزینه را از یکدیگر تفکیک نمی کنند و عمدتا از مراکز هزینه مشترک، استفاده می کنند. این مسئله باعث می شود تا تخصیص هزینه های مشترک جمع آوری شده بصورت غیر واقعی و نادرست انجام شود.
۳- استفاده از مبنای مشترک و واحد برای تخصیص هزینه ها. با توجه به اینکه تفکیک مراکز هزینه در سیستمهای سنتی اهمیتی ندارد و در بعضی از مواقع بدلیل ماهیت خاص این سیستمها امکان پذیر نمی باشد، بنابراین این سیستمها معمولاً از یک مبنای تسهیم، برای تخصیص هزینه های گوناگون استفاده می کنند. از جمله این مبناها استفاده از ساعات کار مستقیم نیروی انسانی است. با توجه به ساختار هزینه ها در ستاد و سهم عمده ای که هزینه حقوق و دستمزد به خود اختصاص داده است تسهیم این هزینه تنها به اتکاء یک یا چند محرک هزینه و بدون توجه به ماهیت متفاوت، متنوع و پیچیده فعالیت های انجام شده در شرکت بطور واقعی انجام نمی شود.
۴- عدم توجه به تمامی هزینه های سازمانی در محاسبه بهای تمام شده خدمات و شناسایی هزینه ها. سیستم های سنتی هزینه های موجود در سازمان را عمدتاً به دو گروه هزینه های مستقیم و هزینه های دوره ای تقسیم می کنند، و فقط هزینه های مستقیم را در محاسبه بهای تمام شده منظورمی کند. اما در بیشتر تصمیم گیری های مدیریتی و تحلیل هزینه ها بایستی هر دو گروه در نظر گرفته شود. بنابراین با اتکاء به روشهای سنتی امکان تجزیه و تحلیل بیشتر در مورد روشهای کاهش هزینه ها، بهبود فعالیتها و … امکان پذیر نمی باشد.
۵-سیستم های سنتی، نتایج مثبت و مزایای بدست آمده از بهبود روشها در فرآیندهای کاری و عملیاتی را به عنوان صرفه جویی در عملکرد نیروی انسانی محسوب می کنند. بنابراین بهبود عملکردها را در فرآیندهای عملیاتی را نشان نمی دهند.
۶- سیستم های هزینه یابی سنتی، اطلاعات واقعی را از فرآیند عملیات و هزینه ها نشان نمی دهند. این سیستمها فقط هزینه هایی که براحتی قابل شناسایی هستند را در محاسبه بهای تمام شده در نظر می گیرند و در شناسایی هزینه های غیر مستقیم (هزینه های مخفی) و محاسبه آن در بهای تمام شده خدمات تا حد زیادی ناتوان می باشند(Hilton, Maher & Selt,2000).
خصوصیات و تفاوتهای سیستمهای هزینه یابی در شرکت فرودگاهها با سایر بخشها
اگرچه اصول و مبانی کلی سیستمهای هزینه یابی و محاسبه بهای تمام شده محصولات و خدمات بر حسب بخشهای مختلف تولیدی و خدماتی مشترک می باشد، اما از نظر عناصر تشکیل دهنده، ماهیت فعالیتها، ماهیت هزینه ها، رفتار هزینه ها، منابع مصرفی و درصد تشکیل دهنده هر کدام از اجزا هزینه ای تفاوتهای محسوسی در بین این بخشها وجود دارد که در نظر گرفتن آنها جهت طراحی و بکارگیری سیستم مطلوب هزینه یابی و محاسبه بهای تمام شده امری ضروری محسوب می شود. برای این منظور با توجه به اینکه سیستم پیشنهادی در صنعت فرودگاهی استفاده می شود. بنابراین بطور مختصر خصوصیات و ویژگیهای بکارگیری و استفاده از سیستمهای هزینه یابی در این بخش مطرح می گردد:
عناصر اساسی و اجزا تشکیل دهنده سیستم هزینه یابی در ستاد شرکت فرودگاههای کشور نسبت به سایر موسسات تولیدی و خدماتی تفاوت موثری دارند. در این بخش عناصر اساسی و مولفه های بهای تمام شده، هزینه حقوق و دستمزد، هزینه کارکنان، هزینه ملزومات و منابع مصرفی و استهلاک دارائیهای ثابت از جمله ساختمانهای اداری و عملیاتی، ایستگاهها، تجهیزات و تاسیسات ناوبری و فرودگاهی می باشند. بنابراین انگیزه های روحی و معنوی نسبت به انگیزه های مادی نمود بیشتری خواهند داشت. از آنجا که انگیزه های معنوی و روحی قابل تبدیل به معیارهای کمّی نمی باشند. بنابراین نمی توان یک ارتباط منطقی و علّی بین منابع مالی پرداخت شده به کارکنان و نتایج حاصل از آن ایجاد نمود.
سیستمهای حسابداری و مالی موجود در فرودگاههای کشور عمدتا بر اساس سیستم پاسخ گویی است تا در جهت مدیریت موثر و کارآمد. این موضوع بیشتر به این دلیل است که اجزا و عناصر تشکیل دهنده سیستم فرودگاهی با سایر سیستمها تفاوت اساسی دارند. به عنوان مثال هزینه های حقوق و دستمزد پرداخت شده به مدیران و کارکنان شرکت بابت ترکیبی از فعالیت های پشتیبانی، خدماتی و اداری تشکیلاتی است که بخشی از آنها ممکن است مربوط به فعالیتهای عملیاتی در فرودگاهها باشد و بخشی فعالیتهای غیر عملیاتی.
سیستمهای حسابداری و مالی موجود در فرودگاههای کشور عمدتا بر اساس تبعیت از نظام بودجه ریزی شرکت تهیه و طراحی شده است. در این سیستم بودجه ها در قالب برنامه و ردیفهای متعددی به فرودگاهها تخصیص می یابد که برای بیشتر این برنامه ها خروجیهای قابل سنجش و اهداف کمّی قابل دسترس مشخص نمی گردد. از طرفی سیستم افزایش بودجه در دوره های آینده نیز با توجه به ضریب افزایش قیمتها (بودجه ریزی سنتی) می باشد. نتیجه اینکه این مسائل موجب پیچیده شدن نظام بودجه ریزی و سیستم حسابداری و مالی در بین فرودگاهها می گردد.
در فرودگاههای بزرگ که حجم عملیات مالی و حسابداری آنها بسیار زیاد می باشد، سیستم حسابداری گزارشات حجیم و متعددی را برای مدیران تهیه و آماده می کند که این اطلاعات صرفا برای عده کمی از مدیران بخشها قابل فهم و بکارگیری خواهد بود اما برای بیشتر مدیران صنعت فرودگاهی خصوصا مدیرانی که با مفاهیم هزینه یابی و محاسبه بهای تمام شده خدمات آشنایی کافی ندارند، معنا و مفهوم زیادی ندارد.
اهداف و خروجیهای سیستم فرودگاه نسبت به سایر سازمانهای تولیدی و یا بعضی از سازمانهای خدماتی براحتی از یکدیگر قابل سنجش و تفکیک نمی باشد. این موضوع بیشتر به این دلیل است که معیارهای کمّی قابل ملاحظه ای جهت سنجش دقیق فعالیت های غیر عملیاتی مانند تحقیقات، آموزش و خدمات مشاوره ای وجود ندارد. به عنوان مثال بخشهایی که هم فعالیتهای عملیاتی دارند و هم فعالیتهای اداری و تشکیلاتی، با توجه به اینکه برنامه ریزی، نظارت، ارزیابی عملکرد، بودجه ریزی و … می تواند تاثیر زیادی بر کیفیت خدمات فرودگاهی داشته باشد، بنابراین این تفاوت بین فعالیتهای پشتیبانی عملیات و اداری تشکیلاتی در بازدهی فعالیتهای فرودگاهی قابل تفکیک نمی باشد. اما شکی نیست که این موضوع می تواند بر کیفیت خدمات ارائه شده در فرودگاهها موثر باشد.
شناخت و برآورد حجم و میزان ورودیها در سیستم فرودگاهی با خروجیهای آن زیاد ملموس و واضح نمی باشد که این موضوع عملیات هزینه یابی و محاسبه بهای تمام شده خدمات را با ابهام مواجه می کند. به عنوان مثال اداره کنترل فضای کشور همزمان به پروازهای داخلی و پروازهای بین المللی خدمات ناوبری ارائه می کند. درآمد حاصل از ارائه خدمات ناوبری به پروازهای بین المللی در ستاد شرکت و درآمد حاصل از ارائه خدمات ناوبری به پروازهای داخلی در فرودگاه مقصد شناسایی و ثبت می گردد. اما کل هزینه ارائه خدمات ناوبری در مرکز هزینه اداره کنترل فضای کشور ثبت می شود. این موضوع باعث کاهش هزینه در فرودگاه ها و افزایش هزینه در مرکز کنترل می شود. اما این هزینه ها در سیستم حسابداری از یکدیگر تفکیک نشده و یا تفکیک آنها از یکدیگر براحتی امکان پذیر نمی باشد.
منابع و ظرفیتهای بلااستفاده در ستاد و فرودگاههای کشور براحتی قابل سنجش و برآورد نمی باشد. به عنوان مثال ممکن است که بطور کامل از ساعات کار موظف کارکنان استفاده نگردد و یا اینکه از تمامی ظرفیت پذیرش و اعزام پرواز، مسافر و بار در فرودگاههای کشور بدلایل مختلف استفاده نشود. با توجه به اینکه سیستم مالی و حسابداری بخشهای دولتی و فرودگاههای کشور هزینه های مختلف فرودگاهی را بر اساس بودجه های تخصیص داده شده به آنها هزینه می کنند و از طرفی بدلیل ماهیت غلط بودجه ریزی سنتی مورد استفاده، کل بودجه های تخصیص داده شده به هر کدام از این فرودگاهها باید هزینه گردد (یا به عبارتی جمع تراز ریالی دفاتر حسابداری در ستاد و فرودگاهها در پایان دوره می بایست با بودجه های تخصیص داده شده برابر باشد) این مسئله موجب می شود علاوه بر هزینه شدن تمامی بودجه های تخصیصی، کارآیی سیستم مالی و حسابداری و همچنین عملکرد فرودگاهها قابل سنجش و برآورد نباشد که نهایتا این موضوع منجر به عدم ارائه اطلاعات مورد نیاز برای کنترل هزینه ها در سیستم مالی و حسابداری فرودگاههای کشور می گردد.
ساختار و ترکیب هزینه های فرودگاهی از بخشهای تولیدی و سایر بخشهای خدماتی متفاوت می باشد. در بخشهای تولیدی حجم عمده هزینه ها و بهای تمام شده محصولات مربوط به هزینه های مواد مصرفی مستقیم است و در بعضی از موارد حجم هزینه های نیروی انسانی بسیار پایین می باشد، اما در سیستم فرودگاهی حجم عمده هزینه ها مربوط به هزینه های حقوق و دستمزد کارکنان است. از طرفی رفتار هزینه ها (هزینه های ثابت و متغیر) نیز در این دو بخش متفاوت می باشد. هزینه های خرید و نصب تجهیزات و ماشین آلات (هزینه های ثابت و هزینه های خرید کالاهای سرمایه ای) در بخشهای تولیدی بسیار زیاد می باشد و در بعضی مواقع تا بیش از۵۰% هزینه های تولید محصول و هزینه های دوره را تشکیل می دهند اما در صنعت فرودگاهی عمده هزینه ها مربوط به هزینه های متغیر و هزینه های نیروی انسانی می باشد و هزینه های استهلاک کالاهای سرمایه ای نسبت به سایر هزینه ها درصد کمتری از هزینه ها را به خود اختصاص می دهد.
با توجه به ویژگیها و خصوصیات و همچنین نقاط ضعف سیستمهای هزینه یابی سنتی و از طرفی سیستم مالی و حسابداری شرکت فرودگاههای کشور در ستاد و فرودگاهها، لزوم توجه، بکارگیری و استفاده از سیستمهایی که بتواند نقاط ضعف و نارساییهای فوق را رفع کند، امری ضروری و اساسی محسوب می گردد. برای این منظور دسترسی به روشهای نوین مدیریت هزینه به عنوان یک موضوع اساسی مطرح است و سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت با توجه به مکانیزمها و ابزارهایی که از ابعاد مختلف در دسترس مدیران قرار می دهد، در این زمینه می تواند بسیار مفید باشد.
سیستم هزینه یابی بر مبنای فعالیت (ABC)

سیس

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.

طراحی سیستم بهای تمام شده مبتنی بر فعالیت در شرکت مادرتخصصی فرودگاههای …

تحقیقات انجام شده در داخل کشور ۵۰
پیشینه سیستمهای هزینه یابی و بهای تمام شده خدمات در صنعت هوانوردی و فرودگاهی ۵۲
خلاصه فصل ۵۳
فصل سوم ۵۵
روش تحقیق ۵۵
مقدمه ۵۶
روش کلی تحقیق ۵۶
از جهت هدف ۵۶
از جهت روش گردآوری داده ها و استنتاج ۵۶
از جهت طرح تحقیق ۵۶
جامعه آماری ۵۶
جامعه آماری این پژوهش: ۵۶
نمونه آماری ۵۷
روش های گردآوری اطلاعات ۵۷
مطالعه: ۵۷
مصاحبه تخصصی: ۵۷
مشاهده: ۵۷
ابزار گردآوری اطلاعات ۵۷
پایایی و اعتبار تحقیق ۵۷
روش های تجزیه و تحلیل اطلاعات ۵۸
تحلیل محتوا: ۵۸
تجزیه و تحلیل سیستم: ۵۸
فصل چهارم ۵۹
طراحی سیستم پیشنهادی ۵۹
مقدمه ۶۰
مراحل طراحی و بکارگیری سیستم پیشنهادی در شرکت فرودگاههای کشور ۶۱
شناخت وضعیت موجود ۶۳
اصول و مبانی طراحی و تدوین سیستم حسابداری بهای تمام شده ۶۴
عوامل هزینه بهای تمام شده خدمات فرودگاهی ۶۴
فعالیت های شرکت از دیدگاه حسابداری بهای تمام شده ۶۵
مراکز هزینه ۶۹
ظرفیت ۷۰
هزینه های ثابت و متغیر ۷۱
مبانی و معیارهای تسهیم و تخصیص هزینه ها ۷۱
مراحل محاسبه بهای تمام شده ۷۲
روش هزینه یابی ۷۲
تسهیم هزینه ها ۷۳