برچسب: بررسی تطبیقی

تحقیق – بررسی تطبیقی ویژگی حاکمان در نهج البلاغه و متون ادبی پارسی(باتکیه بر قابوس نامه …

ل). دشمنی نکردن با پادشاه پیروز و قوی
نصرالله منشی معتقد است که کسی که با پادشاه پیروز و قوی دشمنی کند مانند کسی است که خودش را
به دام مرگ انداخته است:
«حکما گفته اند: هرکه با پادشاهی که از بطر نصرت ایمن باشد و از دهشت هزیمت فارغ مخاصمت اختیار کند مرگ را به حیلت به خویش راه داده باشد و زندگانی را به وحشت از پیش برانده به خاصّه ملکی که از دقایق و غوامض مهمات بر وی پوشیده نگردد و موضع نرمی و درشتی و خشم و رضا و شتاب و درنگ اندران بر روی متشبه نشود، و مصالح امروز و فردا و مناظم حال و مآل در فاتحت کارها می شناسد وجوه تدارک آن میبیند و به هیچ وقت جانب حلم و استمالت نامرعی روا ندارد و ناموس بأس و سیاست مهمل نگذارد» (منشی ،۱۳۸۶ :۲۳۳-۲۳۴).
۴-۳۴٫ اصول حاکم بر روابط بین الملل
الف). رعایت جوانب احتیاط
«قال النبی: احبب حبیبک هوناً ما عسی ان یکون بعضک یوما ما وابعض بعضک هوناً ما عسی ان یکون حبیبک یوماً ما، دوست خود را به نرمی و میانه روی دوست بدار چه ممکن است روزی دشمن تو گردد و دشمن خود را به نرمی و میانه روی دشمن بدار شاید روزی دوست تو گردد» ( همان، ۲۶۷).
ب). رعایت اعتدال در روابط
انسان باید در رابطههای خویش اعتدال را رعایت کند. نصرالله منشی می گوید:
«هیچ کس از یافتن حسنات و ادراک سعادات از دو تن محروم تر نباشد. اول آنکه بر کسی اعتماد نکند و به گفتار خردمندان ثقت او مستحکم نشود، دیگر آنکه از قبول روایت و تصدیق شهادت او امتناع نمایند و در آنچه گوید خردمندان را جواب نبود»( همان، ۲۷۰).
«خردمند نه تألف دشمن فرو گذارد و طمع از دوستی او منقطع گرداند و نه به هر دوستی اعتماد جایز شمرد و به وفای او ثقت افزاید و از مکر دهر و زهر چرخ در پریشان گردانیدن آن ایمن شود و اما عاقبت اندیش التماس صلح و مقاومت دشمن را غنیمت پندارد، چون متضمن دفع مضرتی و جر منفعتی باشد» (همان ،۲۷۰ ).
ج). توجّه به منافع و مضّار روابط
منشی می گوید: دوستیها و دشمنیها بر اساس منفعت و ضرر است اگراز دشمن نفع می برید راه دوستی سرگیرید و اگر از دشمن ضرر می بینیداز او دوری کنید:
«میل جهانیان به دوستان برای منافع است و پرهیز از دشمنان برای مضّار. اما عاقل اگر در رنجی افتد که در خلاص از آن به اهتمام دشمن امید دارد و فرج از چنگال بلا بیعون نتواند یافت، گرد تودّد برآید و در اظهار مودّت هم سو شود، و باز اگر در دوستی خلاف بیند، تجنّب نماید و عدوات ظاهر گرداند و بچگان بهایم بر اثر مادران برای شیر دوند و چون از آن فارغ شدند بی سوابق وحشت سوالف ریبت آشنایی فرو گذارند و هیچ خردمند آن را بر عداوت حمل نکند، اما چون فایده منقطع گشت، ترک مواصلت بخرد نزدیکتر باشد و عاقل همچنین درکارها بر مزاج روزگار میرود و پوستین سوی باران میگرداند و هر حادثه را فراخور حال و موافق وقت تدبیر میاندیشد و با دشمنان و دوستان در انقباض و انبساط و رضا و سخط و تجلد و تواضع چنان که ملایم مصلحت تواند بود زندگانی می کند و در همه معانی جانب رفق و مدارا به رعایت می رساند» ( منشی ،۱۳۸۶ ۲۷۸-۲۷۹).
ه). صلح طلبی
نویسندهی کلیله ودمنه میگوید اگر دشمن به صلح کردن شمارا دعوت کرد با او آشتی کنید:
«و إن جنحوا للسلم فاجنح لها، چون به صلح میل کردند تو نیز میل کن به سوی آن»( همان، ۲۷۱).
و). اجتناب از یار آزرده دل
از یاران آزرده دل دوری کنید زیرا هر چقدر بر آنها نیکویی کنید نفرتشان و بدگمانی شان بیشتر خواهد شد:
خردمندان از مقاومت یار مستوحش نهی کردهاند و گویند هر چند مردم آزرده را لطف و دلجویی پیش
واجب دارند و اکرام و احسان لازم تر شناسد بدگمانی و نفرت بیشتر شود و احتراز و احتراس فراوان تر لازم آید»(همان، ۲۸۷).
ز). اجتناب از حقد و آزار
«در مذهب خرد قبول غدر ارباب حقد محظور است و طلب صلح راه اصحاب عداوت حرام»( منشی ،۱۳۸۶ :۲۹۲).
«حقد و آزار در اصل مخوف است خاصّه که اندر ضمایر ملوک ممکن گردد که پادشاه در مذهب تشفی صلب باشد و در دین انتقام غالی»(همان،۲۹۴).
بخش چهارم:بررسی تطبیقی سه کتاب
دراین بخش به بررسی تطبیقی سه کتاب موردنظر پرداخته می شود:
۴-۳۵٫ شباهت ها
۴-۳۵-۱٫ رعایت تقوا و دین داری
از ویژگی های مهمّ حاکمان به دینداری اشاره شده بود و باتوجّه به مطالعه هرسه کتاب مورد نظر این گونه برداشت شده که:
حضرت علی (ع) یکی از ویژگی های مهمّ حاکم را توجّه به حاکمیّت مطلق الهی و دینداری وی میداند. در نامه ۵۳ایشان به مالک اشتر می فرمایند که: «تو رابه تقوای الهی سفارش می دهم واین که اطاعت خدا بر دیگر کارها مقدم داری وآن چه که در کتاب خدا امده از واجبات و سنّت ها را پیروی کنی…» (نهج البلاغه، نامه ۵۳: ۹۰۷).
هم چنین پیوند سیاست بادین یک اصل اساسی در منطق امام علی بوده است که در خطبه۱۷۳ می فرمایندکه: «ای مردم سزاوارترین اشخاص به خلافت آن کسی است که در تحقق حکومت نیرومندتر و در آگاهی از فرمان خدا ئاناتر باشد» (همان،خطبه ۱۷۳: ۴۷۷ ).
هم چنین در قابوسنامه عنصرالمعالی در آیین و شرط پادشاهی، پادشاه را به پارسا بودن و پاک شلواربودن امر میکند که آن را از پاک دینی میداند :«اگر پادشاه باشی پادشاهی پارسا باش و چشم ودست از حرم مردمان [دوردار] و پاک شلوار باش که پاک شلواری از پاک دامنی است »(عنصرالمعالی،۲۲۷:۱۳۸۰).
در کلیلهودمنه نیز به دینداری پادشاه تأکید شده است و می گوید دین وسیاست در کنار هم هستند: «تنفیذ شرایع دین و اظهار شعایر حق، بیسیاست ملوک دین دار بر روی روزگار مخلّد نماند …اشاره حضرت نبوت بدین وارد است که ملوک و الدین توأمان» (منشی،۴:۱۳۸۶).
۴-۳۵-۲٫ عدالت
از صفتهای لازم برای رهبری و حاکم، صفت عدالت است که در بین صفتهای دیگر جنبه ی حیاتی دارد یعنی اگر رهبری از صفت عدالت بهره ای نبرده باشد اساس حکومت و رهبری در مسیر انحراف و ظلم قرار میگیرد.
حضرت علی(ع)در حکومت خود به رعایت عدالت در همهی مسایل چه سیاسی، چه اجتماعی و…حتی با مردم، حتی با قاتل خویش عادلانه رفتار کرد که در فصل سوم وچهارم شرح آن داده شده است. هدف حضرتعلی (ع) برای پذیرفتن حکومت، تحقّق عدالت، اقامه حق و ازاله باطل، برخورد باستم و رفتار ظالمانه و همچنین تقسیم بیتالمال به طور یکسان برای همه مردم بوده است .

سیس

برای دانلود فایل متن کامل پایان نامه به سایت ۴۰y.ir مراجعه نمایید.