فایل دانشگاهی – بررسی تطبیقی ویژگی حاکمان در نهج البلاغه و متون ادبی پارسی(باتکیه بر قابوس نامه …

«و راست گفته اند آب کاریز و جوی چندان خوش است به دریا نرسیده است و صلاح اهل بیت آن قدر برقرار است که شریر دیو مردم بدیشان نپیوسته و شفقت بذاذری و لطف دوستی چندان باقی است که دو روی فتّان و دورویان نمّام میان ایشان مداخلتی نیافته است قال (ع) اتَّق شرَّ من احسنتَ الیه عند مَن لا اصل له: از بدی کسی که به وی احسان کرده ای بپرهیز، کسی که اصل و گوهری ندارد» (همان،۱۳۸ ).
ج). جاهلان
«و از مقاربت جاهل بر حذر باید بود که سیرت او خود جز مذموم صورت بندد»(همان، ۱۳۸).
د). کاهل و دروغزن
«ملک گفت: ارتکاب خدمت همه عمر تباه کردی گفت: هفت تن بدین عیب موسوم اند … و پادشاهی که بنده ی کاهل و دروغزن را تربیت فرماید»(همان، ۱۳۸).
۴-۲۸-۸-۱٫ معیار گزینش کارگزاران
الف). شناخت
از دیدگاه نویسندهی کلیله و دمنه انتخابی شایسته است که بر اساس شناخت باشد:
«و طریق راست در این معنی معرفت محاسن و مقابح اتباع است و وقوف بر آنچه از هر یک چه کار آید و
کدام مهم را شاید»( منشی،۱۳۸۸: ۳۰۸).
زیرا چنان چه در شناخت کارگزاران حق مطلب ادا نشود حکومت از خدمت آنها بهرهای نخواهد برد که:
«ملک تا اتباع خویش را نیکو نشناسد … از خدمت ایشان انتفاعی نتواند گرفت»(همان، ۸۹).
پادشاهان حکومت کلیله و دمنه با شناخت کامل، کارگزاران را انتخاب میکنند. این دقت نظر در باب«شیر و گاو» (همان، ۹۴) و در باب «شیر و شغال» (همان، ۳۱۲) به تصویر کشیده شده است.
ب). کیاست
نویسنده کلیلهودمنه به کیاست کارگزاران نظر دارد در باب «پادشاه و برهمنان»، ایران دخت با ذکاوت حکومت را از تباهی نجات می دهد:
«ایران دخت پیش ملک رفت و … گفت موجب فکرت چیست؟ ملک گفت: ایران دخت از آنجا که زیرکی بود چون این فصول بشنود خود را از جای نبرد …»(همان،۱۳۸۶: ۳۵۹-۳۶۰).
ج). تجربه
در این کتاب نیز تجربه ملاکی برای انتخاب افراد است:
«کسانی را که در کارها غافل … ترجیح و تفضیل روا ندارد» (همان، ۹۰).
د). خرد و دانایی
در کلیله و دمنه خرد یک معیار است برای انتخاب زیردستان، همان گونه که اصالت و نژاد در انتخاب مؤثر است: «خاندان من مرد خرد و دانش اند» (همان، ۳۹۳).
«چون مرد دانا و توانا باشد مباشرت کار بزرگ و حمل بار گران او را رنجور نگرداند» (همان، ۶۴).
ه) . راستی و امانتداری
راستگویی و امانتداری کارگزاران یکی از شروط اساسی آنها در امر حکومتی است.
«ظنّ ما در راستی امانت تو امروز به تحقیق پیوست و گمان که در خرد و حصافت تو می داشتیم پس از این حادثه (تضریب به نزدیکان پادشاه) کشید»( منشی،۱۳۸۶: ۳۳۲).
و). هنر
«پادشاهان خردمند بسیار کس را که با ایشان الف بیشتر ندارند برای هنر و اخلاص نزدیک گردانند» (همان،۱۲۵).
ز). باکفایت
«حاجت ملوک به کافیان ناصح که استحقاق محرمیت اسرار و استقلال تمشیّت اعمال دارند همه مقرر است و کسانی که به سداد و امانت و تقوی و دیانت متحزم اند اندک» (همان، ۳۰۷).
ح). رازداری
کارگزاران حکومت کلیلهودمنه رازدار هستند و بر معایب افشای راز اشراف کامل دارند. در باب باز جست کار دمنه مادر شیر به راز کلیلهودمنه توسط پلنگ پی میبرد ولی از افشای نام منهی سر باز میزند.
«گفت: دشوار است بر من اظهار سرّ کسی که بر من اعتماد کرده باشد» (همان،۱۳۸۸: ۱۶۸).
« وبایدکه پادشاه نااهلان را محرم اسرار ندارد»(همان، ۳۷۱).
ط). اخلاص و وفاداری
نصرالله منشی حاکمان را به برگزیدن افراد مخلص تر غیب می کند:
«پادشاهان خردمند بسیار کس را با ایشان الف بیشتر ندارند برای هنر و اخلاص نزدیک گردانند» (همان،۱۴۱).

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.